Τρίτη, 25 Ιουνίου 2013

Η ΓΚΙΟΣΤΡΑ ΜΕ ΤΟ ΚΟΝΤΑΡΙ ΤΗΣ ΑΝΥΨΩΣΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ (από την Ημέρα Ζακύνθου)

ΖΑΚΥΝΘΟΣ – Με κάθε επιτυχία πραγματοποιήθηκε και φέτος η Γκιόστρα, ένα από τα παλιότερα δρώμενα της Ζακύνθου και η μοναδική που πραγματοποιείται στον ελληνικό χώρο. Πρόκειται για τους πανάρχαιους έφιππους αγώνες, στους οποίους οι συμμετέχοντες λάβαιναν μέρος, διεκδικώντας το έπαθλο, όπου ήταν ένα αργυρό σπαθί, για τον πρώτο νικητή και ένα ζευγάρι ασημένια σπιρούνια για τον δεύτερο, αλλά και για την τιμή μιας γυναίκας, προς χάριν της οποίας αγωνίζονταν.
Μια τετραήμερη διοργάνωση μέσω της οποίας αναβίωσαν οι ξεχασμένες έννοιες του ελληνισμού και του τουρισμού. Η μαζική συμμετοχή ελλήνων και ξένων επισκεπτών επιβεβαιώνουν τον πανευρωπαϊκό και πανιόνιο χαρακτήρα της.
Οι ιππικοί αγώνες της Γκιόστρας ενώνουν τη Ζάκυνθο με τα Ιόνια Νησιά και την Ιταλία. Πρόκειται για μια γιορτή, η οποία συνδέεται άμεσα με τις παραδόσεις του νησιού μας, τις σύγχρονες ανάγκες και με την επικοινωνία με όσον το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους και τόπους. Σε αυτό το τετραήμερο εκτός από τους Ζακυνθινούς συμμετείχαν εκπρόσωποι πολιτιστικών φορέων. Σε όλες τις εκδηλώσεις πρωταρχικό ρόλο έπαιξε ο Δήμος της Σουλμόνας. Επισφραγίστηκε η φιλία μας με τον Δήμο του Σαν Μαρίνο. Φυσικά οι αντιπροσωπείες από τα Επτάνησα έδωσαν το δικό τους χαρακτήρα.
Το ότι ο Πολιτισμός αποτελεί εφαλτήριο για την ανάπτυξη της οικονομίας γενικά και ειδικότερα της οικονομίας των νησιών μας, είναι μία θέση, που ιστορικά τουλάχιστον έχει τεκμηριωθεί. Φανερώνει ότι η σχέση και η δυναμική που συνδέει Πολιτισμό και Τουρισμό είναι τόσο στενή, που γεννήθηκε η ανάγκη και παγκόσμια να διατυπωθεί ένα κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τις σχέσεις τους.
Έτσι, το θέμα, δεν είναι εάν ο Πoλιτισμός ευνοεί την ανάπτυξη των νησιών μας, και ειδικότερα με τη μορφή του εναλλακτικού, που τόσο συζητείται τελευταία, αλλά το αν εμείς το έχουμε αντιληφθεί και είμαστε σαν κοινωνία πολιτών έτοιμοι να το διαχειριστούμε, αναλαμβάνοντας τις ευθύνες που μας αναλογούν και αναπτύσσοντας τις δράσεις που απαιτούνται.
Κορυφώθηκαν οι εκδηλώσεις
Οι εκδηλώσεις κορυφώθηκαν με τη μεγάλη παρέλαση όπου ξεκίνησε από το πλάτωμα του Αγίου Παύλου και μέσω των Αγίων Σαράντα, της Πλατείας Ρούγα, της πλατεία Αγίου Μάρκου κατέληξε στο πλάτωμα του Μουσείου στην πλατεία Σολωμού όπου πραγματοποιήθηκε η διεξαγωγή του αγωνίσματος της «Γκιόστρας».
Φέτος, που η διοργάνωση συμπίπτει με την γιορτή του Αι – Γιάννη του Λουμπαρδιάρη, όπως λέγεται στο νησί η γιορτή των γενεθλίων του Προδρόμου, οι εκδηλώσεις ολοκληρώθηκαν με το άναμμα της «φουγκαρίας» (φωτιάς) από τους εκπροσώπους όλων των συμμετεχόντων χωρών και νησιών και ακολούθησε λαϊκό πανηγύρι στην πλατεία Σολωμού.
Η παιδική “Γκιόστρα”
Το Σάββατο, ήταν η μέρα των παιδιών. Από νωρίς το πρωί στους Αγίους Σαράντες οι εκπρόσωποι της Σλοβακίας με τα γεράκια, τους μπούφους και τις κουκουβάγιες, γαντζωμένα στα γαντοφορεμένα χέρια τους, δεν έπαψαν να βγάζουν φωτογραφίες με τα παιδιά που ήθελαν να δουν από κοντά τα σπάνια πουλιά. Ολόκληρη η αποστολή φορούσε ρούχα εποχής και σ” όλη τη διαδρομή μέχρι την πλατεία δεν έπαυαν να χαμογελούν και να βγάζουν φωτογραφίες με τα πιτσιρίκια.
Με τους σαλπιγκτές και τους τυμπανιστές μπροστά, άρχισε η απογευματινή παρέλαση της παιδικής “Γκιόστρας”. Παιδιά κάθε ηλικίας ντυμένα με κοστούμια Ενετικής εποχής, παρέλασαν από τους Αγίους Σαράντα μέχρι την πλατεία Σολωμού.
Εκεί μπροστά στην επιτροπή των αγώνων, δώδεκα λιλιπούτειοι ιππότες, διαγωνίστηκαν με τα κοντάρια τους στο αγώνισμα του κρίκου. Ο μεγάλος νικητής χρίστηκε ιππότης από τον επικεφαλής της αντιπροσωπείας του Αγίου Μαρίνου. Ο Ιταλός ιππότης φόρεσε μια αυθεντική πανοπλία (βάρους 55 κιλών) και με το σπαθί στο κεφάλι του νικητή της παιδικής “Γκιόστρας” τον έχρησε ιππότη. Η αντιπροσωπεία του Αγίου Μαρίνου έκλεισε τη βραδιά με Ιταλικούς χορούς.
Κατάθεση στεφάνων και αδελφοποίηση
Στα πλαίσια των εκδηλώσεων το Σάββατο το πρωί πραγματοποιήθηκε πανηγυρική συνεδρίαση του δημοτικού συμβούλιο για την υποδοχή του εκπροσώπου της Δημοκρατίας του κρατιδίου του Σαν Μαρίνο και των αντιπροσωπειών. Παράλληλα ξεκίνησαν οι διαδικασίες αδελφοποίησης μεταξύ του Δήμου Ζακύνθου και του Καστέλο του Σερραβάλλε του Σαν Μαρίνο. Κατά την διάρκεια της συνεδρίασης τονίστηκε η αναγκαιότητα της μιας τέτοιας κίνησης μεταξύ των λαών. Όλες οι πλευρές εξέφρασαν την χαρά για τις εκδηλώσεις που έλαβαν χώρα στο νησί.
Είχε προηγηθεί κατάθεση στεφάνων στην προτομή του Ούγκο Φώσκολο από τον δήμαρχο Στέλιο Μποζίκη, τον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου Γιώργο Αρμένη και από τους εκπροσώπους των κρατών που συμμετείχαν στην Γκιόστρα.
Γόνιμη προσφορά μας οδηγεί στο μέλλον
“Βρισκόμαστε μαζί σας με χαρά στην έναρξη των πολιτιστικών εκδηλώσεων. Η κίνηση είναι ιδιαιτέρως σημαντική για την προβολή του νησιού. Το αγώνισμα της Γκίοστρας μας επιστρέφει σε μια παράδοση που υπήρχε. Oι διοργανωτές μεταφέρουν σε όλους το μήνυμα ότι η επιστροφή στο παρελθόν και στα καλά στοιχεία που διαθέτει δεν είναι οπισθοδρόμηση αλλά γόνιμη προσφορά για να οδηγηθούμε στο μέλλον” , τόνισε ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης κκ. Διονύσιος.
Δράσεις που ενώνουν τους λαούς
“Κάποιοι θα πουν ότι μέσα σε τέτοια κρίση εσείς κάνετε εκδηλώσεις. Κάποιοι θα χαρακτηρίσουν υπερβολικά και μη συμβατά με την εποχή και τις ανάγκες του λαού όλα αυτά που γίνονται.
Η απάντηση του Δήμου είναι ότι επειδή βιώνουμε μια πρωτοφανή κρίση, την αντιμετωπίζουμε με ένα τρόπο διαφορετικό και επιθετικό.
Η ανάπτυξη ενός τόπου θα έρθει μέσα από συγκεκριμένες πολιτικές και προσεγγίσεις. Φρονούμε και είμαστε σίγουροι ότι δράσεις όπως η Γκιόστρα και οι αδελφοποιήσεις φέρνουν ανάπτυξη. Φέρνουν τους λαούς κοντά. Μεταφέρουν πολιτισμό και παραδόσεις από την μια χώρα στην άλλη. Έχουμε ανάγκη τις εκδηλώσεις αυτές. Εξάλλου μην ξεχνάμε ότι είναι στην ίδια την φύση του Ζακυνθινού να ξεπερνάει τις κρίσεις με αισιοδοξία. Θα στηρίζουμε πάντα τέτοιες ενέγρειες”
, τόνισε ο δήμαρχος Στέλιος Μποζίκης.
Στόχος η ενδυνάμωση των σχέσεων
Στόχος του Δήμου μέσω της αδελφοποίησης με το Σαν Μαρίνο, είναι η επέκταση της συνεργασίας μεταξύ των δύο πόλεων. Πρώτα από όλα για την ενδυνάμωση των δεσμών φιλίας μεταξύ των δύο δήμων. Για την έναρξη σχέσεων και δράσεων μέσω πολιτιστικών, κοινωνικών, τουριστικών και αθλητικών δραστηριοτήτων. Και τέλος για την εμβάθυνση στη γνώση της ιστορίας, των παραδόσεων, των ηθών και των εθίμων των δύο δήμων.
Πριν δύο χρόνια πραγματοποιήθηκε η αδελφοποίηση της Ζακύνθου με τη Σουλμόνα, η οποία επήλθε ως μια ομαλή συνέχεια της πολυετούς συνεργασίας των ομάδων γκιόστρας των δύο περιοχών.
Σε ρυθμούς Επτανησιώτικου γλεντιού
Ολόκληρη την Παρασκευή η πόλη έζησε στους ρυθμούς του Επτανησιακού γλεντιού. Από νωρίς στην Ανάληψη κι αμέσως μετά στον πεζόδρομο του Αλεξάνδρου Ρώμα ( την πλατεία ρούγα) τα συγκροτήματα έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό για ν” αναβι’ωσουν την Γκιόστρα και το λαικό γλέντι που έστηναν οι ποπολάροι και οι χωρικοί, μέχρι να ρθει η ώρα των αγώνων που θα έκαναν οι αριστοκράτες του »λίμπρο ντ” όρο». Κερκυραίοι με πανέμορφες στολές. Χορευτές απο το Αργοστόλι με Κεφαλονίτικο ταπεραμέντο. Κυθηριώτες με συρτό, μεσαρίτικο και μπάλο. Ζακυνθινές βγαλμένες -θαρρείς- από εικόνες του 1700. Κι ο κόσμος – ντόπιοι και επισκέπτες – απολάμβαναν τούτη την Επτανησιακή γιορτή τραγουδώντας και χειροκροτώντας ασταμάτητα.
Με το ίδιο κέφι η γιορτή συνεχίστηκε το βραδάκι όταν μετά την παρέλαση έγινε η αναπαράσταση της ενθρόνισης του Πρωτοπαπά στην εξέδρα της πλατείας Σολωμού.
Οι Κερκυραιοι μάγεψαν και πάλι τους θεατές όταν με εξαιρετικά κοστούμια εποχής παρουσίασαν την »Λοκαντιέρα», μιά παράσταση βασισμένη στο έργο του Βενετσιάνου συγγραφέα Κάρλο Κορντόνι, το 1750.
Ο πολιτιστικός σύλλογος των Μαριών, πρόσθεσε τη δική του παρουσία στη γιορτή και με »Λεβαντίνικο συρτό» ,»Σταυρωτό Ζακυνθινό» κι άλλους χορούς συντρόφεψε στο γλέντι, τα υπόλοιπα συκγροτήματα
Έναρξη και επιδείξεις
Η μεγάλη γιορτή άρχισε το απόβραδο της Πέμπτης έξω απο το Δημαρχείο, όπου έγινε η έπαρση των σημαιών για να τιμηθούν οι συμμετέχουσες χώρες. Η Ελληνική, γιά τη Ζάκυνθο, την Κέρκυρα, την Κεφαλονιά και τα Κύθηρα. Η Ιταλική, γιά τη Σουλμόνα, την γραφική πόλη του Αμπρούτσο. Του Αγιου Μαρίνου, του κρατιδίου της Ιταλίας που δημιουργήθηκε το 301 και κατάφερε να μένει ανεξάρτητο και υποδειγματικά δημοκρατικό. Της Σλοβακίας, που έστειλε τους »Γερακάρηδες» της. Της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Με μπροστάρηδες τους Ιταλούς σαλπιγκτές και τα λάβαρα των πόλεων, η γιορτή μεταφέρθηκε μπροστά από την »Κυρία των Αγγέλων», όπου έγινε η προκήρυξη της Γκιόστρας.
Εκεί μπροστά στην εκκλησιά, η εντυπωσιακή αντιπροσωπεία της Κέρκυρας, ξεκίνησε το γλέντι με κέφι και μπρίο που μόνο οι Κερκυραίοι διαθέτουν. Ακολούθησαν τα Τσιριγώτικα, από την αντιπροσωπεία των Κυθήρων, του νησιού της θεάς Ουράνιας Αφροδίτης. Σειρά πήρε το Αργοστόλι που ξεφάντωσε Κεφαλονίτικα κι έπειτα ήρθε η σειρά της οικοδέσποινας Ζακύνθου με τις κοπέλες να χορεύουν και τ” αγόρια να παίζουν μουσικες και παραδοσιακές καντάδες.
Το ξεφάντωμα όμως έγινε όταν πρώτοι οι Κερκυραίοι, όρμησαν κι άρχισαν να χορεύουν μαζί με τις Ζακυνθινοπούλες. Από κοντά ακολούθησαν οι Κεφαλονίτες, οι Τσιριγώτες, οι Ιταλοί.
“Σμίξαν ούλοι οι μουρλοί και το γλεντούνε” σιγομουρμούρισε δίπλα μου ένας ηλικιωμένος που απολάμβανε το γλέντι, χαμογελαστός.
Οι μορφές της 
Η Γκιόστρα της Ζακύνθου είχε δύο μορφές αγωνίσματος. Η πρώτη ήταν αυτή του δαχτυλιδιού. Σ’ αυτήν ο αγωνιζόμενος ιππότης θα έπρεπε να αποσπάσει μικρό κρίκο, ο οποίος ήταν κρεμασμένος από μια ξύλινη κατασκευή. Η δεύτερη ήταν η Γκιόστρα του Mascaron Moro. Σ’ αυτήν ο ιππότης είχε σκοπό να κόψει με τη λόγχη του φτερό, το οποίο βρισκόταν τοποθετημένο στο κεφάλι ενός ανθρώπινου ομοιώματος, μελαψού χρώματος (για το λόγο αυτό λεγόταν και Γκιόστρα του Σαρακηνού). Ακολουθούσε μεγάλο, συχνά πολυήμερο, γλέντι στο σπίτι του νικητή και το όνομά του γραφόταν σε ειδικό, τιμητικό βιβλίο.
Στην Γκιόστρα λάβαιναν μέρος ευγενείς μόνο, που το όνομα της οικογένειάς τους ήταν καταχωρημένο στη Χρυσόβιβλο των Ευγενών (Libro d’ Oro). Την παρακολουθούσε, όμως, πλήθος κόσμου. Χαρακτηριστικά διασώζεται από τους διάφορους ιστορικούς ότι για να την δουν κατέβαιναν στην πόλη ακόμα και οι κάτοικοι των πιο απομακρυσμένων χωριών. Έτσι η εκδήλωση αποκτούσε και λαϊκό χαρακτήρα. Δεν είναι τυχαίο, μάλιστα, που η Γκιόστρα από νωρίς πέρασε στο λόγιο και το λαϊκό θέατρο του νησιού («Ερωτόκριτος», «Ευγένα»), καθώς και στην λογοτεχνία του (Διον. Ρώμας, Ανδρ. Αβούρης κ. ά).
Ιστορικά στοιχεία
Είναι άγνωστο το πότε ακριβώς ξεκίνησε. Πιστεύεται, όμως, πως είναι μια πανάρχαια συνήθεια. Επίσημα την πρωτοσυναντάμε το 1656, όταν στις 29 Ιανουαρίου αυτής της χρονιάς, διερχόμενος από το νησί ο Γενικός Προβλεπτής την Ιόνιων Νησιών (Capitan General) Λάζαρος Μοτσενίγος επικύρωσε την από 20 Απριλίου 1651 διάταξη του Γενικού Προβλεπτή (Provvediore Generale) Ιωάννου Αντωνίου Ζένζια, σύμφωνα με την οποία η Κοινότητα θα έπρεπε να λαμβάνει για τους αγώνες τριάντα δύο ρεάλια από το δημόσιο ταμείο, τα οποία θα διέθετα για τα έπαθλα των νικητών. Η πληροφορία αυτή, η οποία δημοσιεύεται από τον χαλκέντερο ιστορικό Σπ. Δε Βιάζη, μας κάνει να πιστέψουμε πως η Γκιόστρα ήταν πολλή παλιότερη, πως ήταν ιδιαίτερα αγαπητή από τον ζακυνθινό λαό και για τον λόγο αυτό από την χρονιά εκείνη αποκτά και επίσημο (κρατικό) χαρακτήρα. Χαρακτηριστικό είναι πως με αυτήν ασχολήθηκαν και όλοι οι άλλοι ιστορικοί του νησιού, αλλά και οι περισσότεροι από τους ξένους περιηγητές, που μας παραδίδουν πως αυτή ήταν το μεγαλύτερο γεγονός της χρονιάς για τον τόπο.
Οι ιππικοί αγώνες της Γκιόστρας στην αρχή γίνονταν στην θέση Αρίγκος της Μπόχαλης, δίπλα στην πρώτη πόλη, η οποία ήταν χτισμένη, για λόγους ασφάλειας, μέσα στο Κάστρο. Αργότερα, όταν η πρωτεύουσα του νησιού κατέβηκε στον Αιγιαλό, ακολούθησαν και αυτοί την πορεία της και διεξάγονταν στην κεντρική οδό της Πλατείας Ρούγας (σήμερα «Αλεξάνδρου Ρώμα») και μεταξύ των εκκλησιών της Ανάληψης και της Ευαγγελίστριας. Ημέρα διεξαγωγής τους ήταν η Πέμπτη της Τυροφάγου.
Η Γκιόστρα είχε, τέλος, και κοινωνικό χαρακτήρα. Την ημέρα της τέλεσής της αφαιρούνταν από τα παράθυρα οι τζελουτζίες, τα κάγκελα, δηλαδή, που κρατούσαν φυλακισμένες τις γυναίκες στα σπίτια τους. Με τον τρόπο αυτό αρχίζει η ισότητα των δύο φύλων και η γυναίκα ξεκινά να παίρνει μέρος στα κοινά.
ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΣΤΗΝ «ΗΜΕΡΑ»
www.imerazante.gr

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου