Πέμπτη, 22 Μαΐου 2014

Εκατόν πενήντα χρόνια από την Ένωση με την Ελλάδα – Η ψυχή δεν λησμονάει πως επλάσθη ελληνική

Αρθρο της Ντιάνας Χαϊκάλη στην εφημερίδα ''Ημέρα τση Ζάκυθος'' στις 21 Μαϊου 2014
Εκατό πενήντα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την Ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα, κορυφαίο ιστορικό γεγονός για τα Ιόνια Νησιά, στα οποία λήγει η ξενοκρατία, η οποία διήρκεσε σχεδόν επτά αιώνες.
Η «Ημέρα» παρουσιάζει ένα μικρό αφιέρωμα, ει είδει χρονολογίου, ως ελάχιστο φόρο τιμής στις θυσίες και τους αγώνες των Ριζοσπαστών, οι οποίοι διεκδίκησαν, με σθένος, ηρωισμό και αυτοθυσία την ένταξή τους στην Ελλάδα.
Οι Ριζοσπάστες 
Οι Άγγλοι διοικούν σκληρά τα Επτάνησα, με συνέπεια η καταπίεση των ελευθεριών να προκαλέσει αντιδράσεις, οι οποίες οδηγούν στην εμφάνιση του ριζοσπαστικού κινήματος, που έχει ως επακόλουθο την Ένωση με την Ελλάδα.
Το 1848 καταργείται η λογοκρισία και ιδρύονται τα πρώτα ιδιωτικά τυπογραφεία, στη Ζάκυνθο και στα άλλα νησιά του Ιονίου, με αποτέλεσμα οι ριζοσπαστικές ιδέες για μεταρρυθμίσεις και κοινωνική δικαιοσύνη να βρουν τεράστια απήχηση στο λαό.
Δυναμικοί ριζοσπάστες ήταν οι Κεφαλλονίτες Ηλίας Ζερβός και Ιωάννης Μομφεράτος, οι οποίοι εξορίζονται από τους Άγγλους ο μεν πρώτος στα Κύθηρα, ο δε δεύτερος στους Οθωνούς, λόγω των επεισοδίων που γίνονται, στην Κεφαλονιά, το 1849, επειδή ζητούν την κατάργηση της Αγγλοκρατίας στα Ιόνια Νησιά.
Την περίοδο εκείνη, διαμορφώνονται τρεις τάσεις, αυτή των «Φιλελεύθερων» ή «Ριζοσπαστών», που ζητούν κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, κατάργηση της Αγγλοκρατίας και Ένωση με την Ελλάδα, οι «Μετριόφρονες» ή «Μεταρρυθμιστές», που ζητούν ήπιες μεταρρυθμίσεις του καθεστώτος και οι «Καταχθόνιοι» ή «Οπισθοδρομικοί», οι οποίοι αποτελούν την Καμαρίλα και ζητούν να παραμείνει το καθεστώς ως έχει.
Κάθε μια παράταξη προσπαθεί να αναδείξει όσους περισσότερους αντιπροσώπους μπορεί στην Ιόνια Βουλή.
Το χρονικό της Ένωσης
5 Νοέμβρη 1815:
 Υπογράφεται η Συνθήκη των Παρισίων, όπου τα Ιόνια Νησιά αποτελούν τα «Ενωμένα Κράτη των Ιονίων Νήσων» και τίθενται, επισήμως, υπό Αγγλική Προστασία και διοικούνται από ένα Λόρδο Μέγα Αρμοστή.

10 Μαρτίου 1850: Συγκροτείται η Α’ Σύνοδος της Θ’ Βουλής και ο Αρμοστής αναδεικνύει Πρόεδρο της Γερουσίας τον αδελφό του Διονυσίου Σολωμού, Δημήτριο – τότε Έπαρχο Ζακύνθου-, Πρόεδρο της Βουλής τον Κανδιάνο Ρώμα – ο οποίος υποβάλει πρόταση για ριζική μεταρρύθμιση του Συντάγματος, αλλά οι εκπρόσωποι των Οπισθοδρομικών αρνούνται – και Γερουσιαστές τον Α. Δαμασκηνό, Στ. Φωκά, Ν. Βολτέρα, Ι. Βαλαωρίτη και Ν. Γάγγα.
Ο λαός αγκαλιάζει τους Ριζοσπάστες και επιδεικνύει αισθήματα αγάπης και αφοσίωσης, επειδή τους θεωρεί αληθινούς πατριώτες και το γεγονός αυτό έχει ως συνέπεια ο Αρμοστής να συνεχίσει τους διωγμούς με εντονότερο ρυθμό, επιβάλλοντας πρόστιμα, φυλακίζοντας κι εξορίζοντας εκείνους που εκδηλώνουν φιλελληνικά αισθήματα. Μάλιστα, εξορίζει ακόμα και ιερείς, κλείνει σχολεία, απολύει υπαλλήλους, ενώ δημοσιεύει άρθρα, με τα οποία εξυβρίζει τους Ριζοσπάστες.
* 2 Δεκεμβρίου 1851: Ο Αρμοστής συστήνει μετριοπάθεια και συνδιαλλαγή, προτείνοντας να διατηρηθεί η υφισταμένη κατάσταση. Μετά από πολυήμερες συζητήσεις, η Βουλή επικρίνει πράξεις της Γερουσίας, οι δε Βουλευτές, μετά από σύσκεψη και υπό τις επευφημίες του λαού, εμφανίζονται στην αίθουσα και ο Ιωάννης Τυπάλδος Καπελέτος προτείνει την Ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα.
Ο Αρμοστής αναβάλλει τις συνεδριάσεις της Βουλής για ένα εξάμηνο, ενώ ο λαός ζητωκραυγάζει υπέρ της Ένωσης και αποκαλεί προδότες τους Καταχθόνιους. Αυτό αποτελεί αφορμή, για να δημιουργηθούν διενέξεις μεταξύ Ριζοσπαστών και Μεταρρυθμιστών, να συνεχιστούν οι διώξεις των πρώτων, να κλείσουν οι Λέσχες και να παυτούν συμβολαιογράφοι, δήμαρχοι, επαρχιακοί σύμβουλοι και ιερείς, που υποστηρίζουν την Ένωση, χωρίς όμως αποτέλεσμα, αφού δεν κάμπτεται το αίτημα για την Ένωση.
Ο Ευρωπαϊκός Τύπος υποστηρίζει ότι η Αγγλική Προστασία, η οποία δεν ήταν πλέον ανεκτή στα Ιόνια Νησιά, όφειλε να παραχωρήσει δικαιώματα στους κατοίκους. Για το λόγο αυτό, ο Αρμοστής αποφασίζει τη διάλυση της Θ’ Βουλής και εκλογές, ενώ, προσεταιριζόμενος τους Μεταρρυθμιστές, ζητά να του καταθέσουν υπόμνημα με μεταρρυθμίσεις, αποκλείοντας τους Ριζοσπάστες. Παράλληλα, λαμβάνει βίαια μέτρα, χρησιμοποιώντας εναντίον τους τις εφημερίδες «Πέλεκυν» και «Φίλον του Νόμου».
Εκείνη την περίοδο, σταματά η κυκλοφορία των ριζοσπαστικών εφημερίδων «Πατρίς» και «Μέλλον» και εξορίζονται οι Ζερβός, Μομφεράτος, Πυλαρινός και Μεταξάς και ο ιερέας Κόκλας.
Επίσης, αναδεικνύονται Βουλευτές οι: Γ. Βερύκιος, Γ. Μινώτος, Δ. Μπαχώμης, Χ. Κουερίνος, Ν. Δομενεγίνης, Α. Δεσύλλας, Δ. Βολτέρας, καθώς και οι εξόριστοι Ι. Λισγαράς και Φ. Δομενεγίνης.
Υψηλότατος άρχων της Πολιτείας αναδεικνύεται ο πρώην Πρόεδρος της Βουλής, Κανδιάνος Ρώμας.
14 Φεβρουαρίου 1853: Συνέρχεται η νέα Ι’ Μεταρρυθμιστική Βουλή, παρά τις διαμαρτυρίες των Ριζοσπαστών ότι συγκροτήθηκε παράνομα, και πρόεδρος της Γερουσίας εκλέγεται ο Κανδιάνος Ρώμας, ενώ στη Βουλή συμμετέχουν και οι Ριζοσπάστες Ζακυνθινοί Βουλευτές Ερμάνος Λούντζης και Κωνσταντίνος Λομβάρδος.
1854: Το Κίνημα για την απελευθέρωση της Ηπείρου και η εξάπλωση της Μεγάλης Ιδέας έχει τεράστια απήχηση στα Επτάνησα. Ζακυνθινοί πολεμούν στο πλευρό των Επαναστατών, παρά την απαγόρευση του Άγγλου Αρμοστή και τις σκληρές ποινές. Σώμα Ζακυνθίων, με αρχηγό τον υποστράτηγο Σούτσο, στο οποίο συμμετέχουν οι Ναθ. Δομενεγίνης, Γ. Μινώτος, Σ. Κολυβάς, Ε. Γρόπας, Δ. Δραγώνας, Α. Βούρτσης και Δ. Πατέλης, μεταβαίνουν στην Ήπειρο και καταλαμβάνουν το χωριό Μπάνι. Ακολούθως, εξορμούν στην περιοχή Πέτα, ενώ πολεμούν τους Τούρκους, στην περιοχή της Άρτας, όπου συλλαμβάνονται οι Καλαμογδάρτης και Δομενεγίνης, εκ των οποίων ο πρώτος ελευθερώνεται, ο δε δεύτερος αποκεφαλίζεται.
Οι συμπολεμιστές τού Δομενεγίνη συμμετέχουν στο Ρωσο-τουρκικό πόλεμο της Κριμαίας.
Στις μάχες της Ηπείρου και της Θεσσαλίας λαμβάνουν μέρος πολλοί Ζακυνθινοί, όπου μνημονεύονται για την ανδρεία τους, όπως ο Σ. Τριαντάφυλλος ή Βαρβάτος.
Οκτώβριος 1854: Οι Ριζοσπάστες Βουλευτές διαμαρτύρονται έντονα για τις απαράδεκτες συνθήκες, που βιώνουν οι εξόριστοι Βουλευτές του κόμματός τους, και, μετά από αγώνα του Κωνσταντίνου Λομβάρδου, ο Αρμοστής George Ward δίνει εντολή για την απελευθέρωσή τους, εκτός από τον Ηλία Ζερβό, τον οποίο καταδικάζει σε ισόβια εξορία.
Όμως, όταν επανέρχεται στη Βουλή ο εξόριστος Ναθαναήλ Δομενεγίνης, καταθέτει πρόταση, από κοινού με τον Κωνσταντίνο Λομβάρδο και Γεώργιο Βερύκιο, για την αποφυλάκιση του Μομφεράτου και του Ζερβού.
1855: Τα Επτάνησα μαστίζονται από πείνα και από επιδημία χολέρας. Τα αμπέλια ξεραίνονται και οι γεωργοί έχουν περιέλθει σε απόγνωση. Για την τόνωση του λαού δίνονται δάνεια από την Ιονική Τράπεζα, αλλά η κατάσταση χειροτερεύει όταν ξεσπά ο Κριμαϊκός Πόλεμος, διότι περιορίζεται η εισαγωγή του σιταριού.
26 Σεπτεμβρίου 1855 – 29 Δεκεμβρίου 1856: Η εξάπλωση της χολέρας στη Ζάκυνθο λαμβάνει τεράστιες διαστάσεις, ενώ οι προσβληθέντες από τη νόσο ανέρχονται σε 1.082, από τους οποίους οι 611 αποθνήσκουν.
1857: Συνέρχεται η ΙΑ΄ Βουλή και σχηματίζεται κυβέρνηση από τον Α. Δαμασκηνό, στην οποία συμμετέχει ο Δημήτριος Σολωμός, ενώ Πρόεδρος είναι ο Δ. Φλαμπουριάρης. Εκεί γίνεται γνωστό ότι το σχέδιο του Αρμοστή John Young να παραμείνουν η Κέρκυρα και οι Παξοί υπό Αγγλική Προστασία και τα υπόλοιπα νησιά να ενωθούν με την Ελλάδα. Η πρόταση αυτή προκαλεί την έντονη αντίδραση όλων των Ριζοσπαστών Βουλευτών και, ιδιαίτερα, των Κερκυραίων, ενώ η διαρροή του εγγράφου οδηγεί σε παραίτηση του Αρμοστή και αντικατάστασή του από τον Γλάδστωνα, ο οποίος φτάνει στην Κέρκυρα, στις 12 Νοεμβρίου 1858.
Ο Γλάδστων θεωρείται φιλέλληνας και γίνεται αποδεκτός με ενθουσιασμό στα Ιόνια Νησιά και τη Ζάκυνθο, όπου τυγχάνει φιλικής υποδοχής, ενώ τα σπίτια και τα καταστήματα έχουν στολιστεί με ελληνικές σημαίες και επιγραφές «Ζήτω η Ένωσις», «Ζήτω ο φιλέλλην Γλάδστων».
Ο Αρμοστής συναντάται με τον Κωνσταντίνο Λομβάρδο, ο οποίος τού υποβάλλει υπόμνημα για την Ένωση με την Ελλάδα, περιέρχεται την πόλη και δειπνά στο σπίτι του Επάρχου Γ. Μεσαλά, παρακολουθεί θεατρική παράσταση και αναχωρεί για την Αθήνα.
13 Ιανουαρίου 1859: Η ΙΑ΄ Βουλή συνέρχεται σε έκτακτη συνεδρίαση και ο Βουλευτής Κερκύρας, Δάντολος, προτείνει την Ένωση με την Ελλάδα, ενώ ο Βουλευτής, Μαρίνος, διακηρύττει ότι η μόνη θέληση του λαού είναι η Ένωση.
Ο Γλάδστων κοινοποιεί το αίτημα στη Βασίλισσα της Αγγλίας, Βικτωρία, αλλά λαμβάνει αρνητική απάντηση, ενώ κατατίθεται ένα σχέδιο για αυτοκυβέρνηση των νησιών.
1861: Διενεργούνται εκλογές της ΙΒ΄ Βουλής, όπου εκλέγονται οι Ζερβός, Μομφεράτος, Καρούσος και άλλοι Ριζοσπάστες Βουλευτές. Πρόεδρος της Γερουσίας εκλέγεται ο Καρούσος και της Βουλής ο Ζερβός.
13 Μαΐου 1862: Ο Κωνσταντίνος Λομβάρδος, απορρίπτοντας οποιαδήποτε μεταρρύθμιση των Άγγλων, υποβάλλει αναφορά στη Βασίλισσα της Αγγλίας, Βικτωρία, καθώς και στους αυτοκράτορες και βασιλείς της Ευρώπης, στην οποία εκφράζει το διακαή πόθο των Επτανησίων για την Ένωση με την Ελλάδα.
23 Σεπτεμβρίου 1863: Συνέρχεται η ΙΓ΄ Βουλή, η οποία ανακηρύσσει την Ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα, την οποία υπογράφουν Ζακυνθινοί Βουλευτές: Κ. Λομβάρδος, Δ. Μεταξάς – Σαντορίνης, Φρ. Κουερίνος, Αν. Π. Πλέσσας, Ανδρέας Τερτσέτης, Δημήτρης Μιχαλίτσης, Ανδρέας Σιγούρος, Νικόλαος Καραμαλίκης, Ανδρέας Κοκκίνης και Ιωάννης Μόζερας.
14 Νοεμβρίου 1863: Υπογράφεται στο Λονδίνο η Συνθήκη της Ένωσης των Επτανήσων με την Ελλάδα.
21 Μαΐου 1864: Επίσημη Ένωση των Ιόνιων Νησιών με την Ελλάδα και οριστική λήξη της μακράς ξενοκρατίας, με την έπαρση της ελληνικής σημαίας στο Κάστρο.
Βιβλιογραφία
- Λεωνίδα Ζώη, «Ιστορία της Ζακύνθου»
- Ντίνου Κονόμου, «Ζάκυνθος, Πεντακόσια Χρόνια – Πολιτική Ιστορία»

-Σημείωση ''Επτανήσου Πολιτείας'': στο καλό αυτό άρθρο παραλείπονται οι πάρα πολλές δολοφονίες/εκτελέσεις εις βάρος των Επτανησίων, από τους άγγλους κατακτητές. Ελπίζω να είναι τυχαίο.
Categories:

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου