ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ του Χρύσανθου Σαρλή*

 

Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας,

Κυρίες και κύριοι,

Στεκόμαστε σήμερα ενώπιον της ιστορίας και της συλλογικής μνήμης. Ενώπιον μιας επετείου που δεν αποτελεί απλώς μια ημερομηνία καταγεγραμμένη στον χρόνο, αλλά έναν φωτεινό σταθμό εθνικής συνείδησης. 162 χρόνια μετά την Ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα, τιμούμε όχι μόνο τη δικαίωση ενός πολιτικού κι εθνικού αγώνα, αλλά και τη διαδρομή ενός τόπου που υπήρξε επί αιώνες σημείο συνάντησης πολιτισμών, ιδεών, αντιθέσεων και βαθιά ριζωμένων πόθων για ελευθερία και κοινωνική πρόοδο.

Τα Ιόνια Νησιά δεν υπήρξαν ποτέ μια σιωπηλή γεωγραφική περιφέρεια της ιστορίας. Υπήρξαν χώρος διπλωματικών ανταγωνισμών, πεδίο στρατηγικών σχεδιασμών των μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης, αλλά και κοιτίδα πολιτικής σκέψης, παιδείας, φιλελευθερισμού και εθνικής συνείδησης. Από τις γαλλικές σημαίες της Επανάστασης έως τους αγώνες των Ριζοσπαστών, από την Επτάνησο Πολιτεία έως την ιστορική πράξη της 21ης Μαΐου 1864, ο Επτανησιακός ελληνισμός πορεύθηκε με επιμονή, θυσίες και βαθιά πίστη στην ιδέα της ελευθερίας και της εθνικής ενότητας.

Η ιστορία της Ένωσης δεν είναι μόνο διπλωματική ή πολιτική ιστορία. Είναι ιστορία ανθρώπων. Είναι ιστορία λαού. Είναι ιστορία κοινωνικών αγώνων, πνευματικής καλλιέργειας και αδιάκοπης διεκδίκησης αξιοπρέπειας. Και ακριβώς γι’ αυτό η σημερινή επέτειος δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αφορά και το παρόν μας, αλλά και την ευθύνη που έχουμε απέναντι στο μέλλον αυτού του τόπου.

Τον Ιούνιο του 1797 γαλλικά στρατεύματα υπό τον υποστράτηγο Τζεντιλί κατέλαβαν την Κέρκυρα. Με τη Συνθήκη του Κάμπο Φόρμιο, τον Οκτώβριο του 1797, τα Επτάνησα παραχωρήθηκαν στη Γαλλία και τερματίστηκε η μακραίωνη, 400 ετών, κυριαρχία της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας.

Η Συνθήκη του Κάμπο Φόρμιο υπογράφηκε μεταξύ της Γαλλίας (Ναπολέων Βοναπάρτης) και της Αυστρίας, τερματίζοντας τον πόλεμο του πρώτου συνασπισμού. Επισφράγισε τη νίκη του Ναπολέοντα στην Ιταλία, διέλυσε τη Δημοκρατία της Βενετίας και παραχώρησε τα Επτάνησα στη Γαλλία.

Ο Ναπολέων χρειαζόταν τα Επτάνησα ως ενδιάμεσο σταθμό για την εκστρατεία του προς την Αίγυπτο και για να αποκόψει τους Βρετανούς από την Ανατολική Μεσόγειο. Εκείνος απέδωσε μεγάλη στρατηγική σημασία στα Ιόνια Νησιά. «Μας ενδιαφέρουν περισσότερο από ολόκληρη την Ιταλία», είπε στο Διευθυντήριο, «αυτά μας καθιστούν κυρίους της Αδριατικής και της Ανατολής».

Αιώνες μετά την εποχή του Πελοποννησιακού Πολέμου, η Κέρκυρα αναδεικνυόταν ξανά τόσο σημαντική. Ωστόσο, ως κτήση της Βενετίας επί 400 χρόνια, η Κέρκυρα και τα άλλα νησιά του Ιονίου επιτελούσαν ήδη αυτόν τον στρατηγικό ρόλο.

Οι ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης διαδόθηκαν στα νησιά του Ιονίου. Η αριστοκρατική διοίκηση καταργήθηκε και σχηματίστηκαν κοινοτικά συμβούλια με συμμετοχή όλων των κοινωνικών τάξεων.

Την 1η Αυγούστου 1798 ο αγγλικός στόλος υπό τον Οράτιο Νέλσονα έπληξε τον γαλλικό στόλο στον κόλπο του Αμπουκίρ της Αιγύπτου, προκαλώντας του μεγάλη καταστροφή και φέρνοντας σε δυσχερή θέση το γαλλικό εκστρατευτικό σώμα στην Αίγυπτο.

Επωφελούμενες τότε η Ρωσία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, με την υποστήριξη και της Αγγλίας, συγκρότησαν συμμαχία εναντίον των επεκτατικών σχεδίων του Ναπολέοντα στην Ανατολή, με πρώτο στόχο την εκδίωξη των Γάλλων από τα Επτάνησα.

Ο ρωσοτουρκικός στόλος ξεκίνησε από τα Κύθηρα, τον Οκτώβριο του 1798, την κατάληψη των Ιονίων Νήσων, την οποία ολοκλήρωσε με την κατάληψη της Κέρκυρας τον Μάρτιο του 1799.

Στις 21 Μαρτίου 1800 υπογράφηκε η Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης, με την οποία αποφασίστηκε η αυτονομία των Ιονίων Νήσων υπό την επικυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την προστασία του αυτοκράτορα της Ρωσίας.

Με τη Συνθήκη της Αμιένης, στις 23 Μαΐου 1802, έλαβε τέλος ο πόλεμος του 2ου συνασπισμού και αναγνωρίστηκε το Ιόνιο Κράτος, η ΕΠΤΑΝΗΣΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, σύμφωνα με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης του 1800. Παράλληλα θεμελιώθηκε η παρουσία της Αγγλίας στη Μεσόγειο, καθώς η Αίγυπτος επεστράφη στο Σουλτάνο, η Επτάνησος καθίστατο αυτόνομη πολιτεία υπό προστασία, ενώ η Μάλτα κύριο αγγλικό ορμητήριο.

Η Επτάνησος Πολιτεία αποτέλεσε το πρώτο οργανωμένο αυτόνομο κρατίδιο σε ελληνικά εδάφη, 350 χρόνια μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Είχε πρωτεύουσα την Κέρκυρα, δικό της σύνταγμα, σημαία και νόμισμα και διήρκεσε μέχρι τον Ιούλιο του 1807.

Το Σύνταγμα που καταρτίστηκε στην Κωνσταντινούπολη, στο πλαίσιο της συμφωνίας του Μαρτίου 1800, ονομάστηκε «Βυζαντινό» και ήταν ολιγαρχικό, καθώς παραχωρούσε την εξουσία στις κληρονομικές αρχοντικές οικογένειες των νησιών. Ο Επτανησιακός λαός αντέδρασε έντονα στην αφαίρεση των πολιτικών δικαιωμάτων που του είχαν παραχωρηθεί από τους δημοκρατικούς Γάλλους, με αποτέλεσμα να ξεσπάσουν ταραχές κι εξεγέρσεις στα νησιά, ιδιαίτερα στη Ζάκυνθο, την Κεφαλονιά και την Κέρκυρα, από τον Φεβρουάριο έως τον Μάιο του 1801.

Τον Μάρτιο του 1801 δολοφονήθηκε ο τσάρος Παύλος Α΄ και τον διαδέχθηκε ο γιος του, Αλέξανδρος Α΄, ο οποίος εγκατέλειψε την επεκτατική πολιτική του πατέρα του. Με μεσολάβηση του νέου τσάρου, που έστειλε στα Επτάνησα τον κόμη Γεώργιο Μοτσενίγο ως εκπρόσωπό του με ευρύτατες εξουσίες, συγκλήθηκε νέα Συντακτική Συνέλευση τον Αύγουστο του 1802, με νέους γερουσιαστές, για την κατάρτιση νέου συντάγματος. Το σύνταγμα αυτό ψηφίστηκε τον Οκτώβριο του 1803.

Το νέο Σύνταγμα καταργούσε το κληρονομικό δικαίωμα της ευγένειας και θεμελίωνε τη διάκριση των εξουσιών. Υπήρξε το πρώτο νεοελληνικό σύνταγμα με ιδιαίτερα φιλελεύθερες για την εποχή του διατάξεις. Μεταξύ άλλων, επέβαλε τη χρήση της ελληνικής γλώσσας ως επίσημης γλώσσας της Πολιτείας και όριζε ως χρονικό ορίζοντα το 1810 για την αποκλειστική χρήση της από το κράτος. Η ισχύς του, ωστόσο, δεν έμελλε να διαρκέσει πολύ.

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ο σημαντικός και καθοριστικός ρόλος του νεαρού τότε Ιωάννη Καποδίστρια, μόλις 26 ετών το 1802. Το φθινόπωρο του ίδιου έτους ορκίστηκε προσωρινός κυβερνήτης στην Κεφαλονιά και μετέβη στο νησί για να αποκαταστήσει τη διακυβέρνηση, η οποία είχε διαταραχθεί σοβαρά από τις ταραχές.

Το 1803 ανέλαβε τη θέση του γραμματέα της Επικράτειας της Επτανήσου Πολιτείας. Στο πλαίσιο των καθηκόντων του ήταν αρμόδιος για τη διοίκηση, τις Εξωτερικές υποθέσεις, το Εμπορικό Ναυτικό, το Εμπόριο και την Παιδεία του κράτους. Το φορολογικό σύστημα της Πολιτείας ήταν δικό του δημιούργημα. Επιπλέον, συνεργάστηκε με τον Γεώργιο Μοτσενίγο για το συνταγματικό ζήτημα.

Το 1805 εκλέχθηκε από τη Γερουσία στη 10μελή Επιτροπή που ανέλαβε να συντάξει έκθεση με τις διατάξεις του συντάγματος που έπρεπε να αναθεωρηθούν. 

Ως υπεύθυνος για την παιδεία κι επιθεωρητής των σχολείων, εμβάθυνε στα προβλήματα ανάπτυξης της εκπαίδευσης. Παρακίνησε τη Γερουσία να ψηφίσει σειρά σημαντικών διαταγμάτων, με τα οποία οι πόροι των μοναστηριών θα διατίθεντο για τα σχολεία, θα ιδρύονταν νέα σχολεία δημοτικής και μέσης εκπαίδευσης και θα βελτιωνόταν το εκπαιδευτικό πρόγραμμα.

Τον Ιούνιο του 1807 ανετέθη στον Καποδίστρια η αποστολή να οργανώσει την άμυνα της νήσου Αγίας Μαύρας (Λευκάδας), η οποία απειλείτο από τις δυνάμεις του Αλή Πασά. «Ακούραστος, δραστήριος και θαρραλέος», όπως έγραψαν οι Λευκαδίτες προς την Γερουσία, την πρωτεύουσα της Επτανήσου, «οι υπηρεσίες του ήταν μοναδικές και αποτελεσματικές στον πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό τομέα».

Η επαπειλούμενη επίθεση εκ μέρους του Αλή Πασά δεν έφθασε ποτέ. Χωρίς όμως την οργανωτική προσπάθεια υπό τον Καποδίστρια, ίσως η Λευκάδα να έπεφτε στα χέρια του Αλή χωρίς τουφεκιά.

Εν τω μεταξύ, μετά τις περήφανες νίκες του Ναπολέοντα εις το Ούλμ, το Άουστερλιτς και την Ιένα, συνήφθη τον Ιούλιο του 1807 η Συνθήκη του Τιλσίτ, η οποία τερμάτισε τον πόλεμο του Τετάρτου Συνασπισμού και, μεταξύ άλλων, παραχώρησε στην αυτοκρατορική πλέον Γαλλία την Επτάνησο Πολιτεία. Αυτή τη φορά η συνθήκη όρισε ότι ο αυτοκράτωρ Ναπολέων, ως απόλυτος κτήτωρ και κυρίαρχος, θα κατέχει τα 7 Ιόνια Νησιά. Έτσι, την 1η/9/1807, τα Ιόνια Νησιά επέστρεψαν εις τον Ναπολέοντα.

Η εξέλιξη αυτή επηρέασε και τον Καποδίστρια. Το καλοκαίρι του 1808 αποφασίζει να δεχθεί την πρόσκληση του Μοτσενίγου, η οποία ανανεώθηκε από τον Ρώσο καγκελάριο κόμη Ρουμιάντσεφ και φεύγει για την Αγία Πετρούπολη. Το αργόσυρτο ταξίδι του προς τη Ρωσία, που διήρκεσε 5 μήνες, υποδηλώνει την απροθυμία που τον διακατείχε. Αργότερα απέδωσε την απόφαση αυτή στο θέλημα του πατέρα του και στις διαταγές του Τσάρου.

Πολύ σύντομα επανήλθαν οι εχθροπραξίες στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα οι αυτοκρατορικοί Γάλλοι να αρχίσουν να χάνουν τα Επτάνησα σταδιακά από το 1809, με την κατάληψη της Ζακύνθου από τον αγγλικό στόλο που κυριαρχούσε στη Μεσόγειο. Στη συνέχεια οι Άγγλοι πήραν την Κεφαλονιά, την Ιθάκη, τη Λευκάδα και τα Κύθηρα το 1810 κι έθεσαν σε ναυτικό αποκλεισμό την Κέρκυρα επί 4 χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων (1810–1814) υπέστη δεινή δοκιμασία ο Κερκυραϊκός πληθυσμός, μέχρι τον Ιούνιο του 1814, οπότε παρεδόθη η Νήσος από τη γαλλική δύναμη που την υπεράσπιζε υπό τον στρατηγό Δονζελότ, εις τους Άγγλους, κατόπιν εντολής του έχοντος παλινορθωθεί Λουδοβίκου ΙΗ’,  ενώ είχε ήδη επισυμβεί η μάχη της Λειψίας (Μάρτιος 1813), μεταξύ του Ναπολέοντος και του Έκτου Συνασπισμού, κατά την οποία ηττήθη ο Ναπολέων.

Η Επτάνησος Πολιτεία αντικρίζει το Συνέδριο της Βιέννης (1814–1815), το οποίο θα ρυθμίσει τις τύχες της μεταπολεμικής Ευρώπης –των Ναπολεοντείων πολέμων-κατεχόμενη ήδη, στο όνομα του νικητή συνασπισμού, από τους Άγγλους.

Εις το Συνέδριο της Βιέννης μετέχουν οι νικητήριες συνασπισμένες δυνάμεις: Αυστρία, Πρωσία, Μεγάλη Βρετανία και Ρωσία, καθώς και η ηττημένη πλέον Γαλλία. Η ρωσική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον Τσάρο Αλέξανδρο, περιλαμβάνει και τον Ιωάννη Καποδίστρια ως γραμματέα και διπλωματικό σύμβουλο του τσάρου. Ο Καποδίστριας, μεταξύ Βιέννης και Παρισιού, ήταν εκείνος που κέρδισε ουσιαστικά την εμπιστοσύνη του Τσάρου. Όταν οι μονάρχες και οι υπουργοί συγκεντρώθηκαν εκ νέου μετά το Βατερλώ, έγινε αντιληπτή η αποφασιστική αλλαγή που είχε επέλθει. Ο Καποδίστριας είχε εκτοπίσει τόσο τον Ραζουμόφσκι όσο και τον Νέσελροντ. Στο Παρίσι, όταν εγκαταστάθηκε μαζί με τον τσάρο στο Ανάκτορο των Ηλυσίων, κρατούσε στα χέρια του όλα τα νήματα για τη διαμόρφωση της πολιτικής.

(Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, ο Άγγλος αντιπρόσωπος Κάσλρεϊ κατέθεσε ένα σχέδιο συνθήκης που αφορούσε τα Επτάνησα:

1. Η Επτάνησος θα κατέχεται του λοιπού δια παντός και κατά αποκλειστική κυριαρχία εν ονόματι του βασιλέως της Αγγλίας.
2. Η Αγγλία παρέχει την υπόσχεση ότι θα εγκαθιδρύσει στην Επτάνησο μορφή διακυβέρνησης που θα εξασφαλίζει πολιτική ελευθερία.
3. Τα έξοδα των στρατευμάτων που θα εγκατασταθούν στις νήσους για την προστασία τους θα επιβαρύνουν τους κατοίκους αυτών.

Το σχέδιο αυτό απορρίφθηκε από τις άλλες δυνάμεις του συνεδρίου). 

Οι Βρετανοί προηγουμένως είχαν μιλήσει για τη δυνατότητα ενός αυστριακού προτεκτοράτου, το οποίο δεν γινόταν αποδεκτό από τους Ρώσους.

Στις 17 Μαΐου η ρωσική αντιπροσωπεία παρουσίασε στο συνέδριο ένα υπόμνημα, εμπνευσμένο από τον Καποδίστρια, το οποίο πρότεινε αποκατάσταση της Ιονίου Πολιτείας με μία μόνο δύναμη ως εγγυήτρια. Η Ιόνιος Πολιτεία θα είχε το δικαίωμα είτε να υιοθετήσει το Σύνταγμα του 1806 είτε να συντάξει ένα καινούριο και η εγγυήτρια δύναμη δεν θα είχε το δικαίωμα να επεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις των νησιών.

Στο τέλος του μηνός ο ίδιος ο Καποδίστριας υπέβαλε πρόταση, αυτή τη φορά για ένα ελεύθερο, ανεξάρτητο και ουδέτερο κράτος υπό την εγγύηση των 4 δυνάμεων. Ο Καποδίστριας επανήλθε στο επιχείρημα ότι η Κέρκυρα παραδόθηκε στους συμμάχους συνολικά και όχι μόνο στους Βρετανούς. Οι Άγγλοι φοβούνταν ότι η συνέπεια θα ήταν μια μόνιμη ρωσική επέμβαση στο προτεκτοράτο.

Εν τέλει, οι 4 δυνάμεις, την 5η Νοεμβρίου του 1815, υπέγραψαν τη Συνθήκη των Παρισίων, με την οποία ιδρύεται το Ηνωμένο Κράτος των Ιονίων Νήσων, διάδοχο της  Επτάνησου Πολιτείας, που αποτελούσε και αυτό ελληνικό ημιαυτόνομο κράτος, ομοσπονδία των Επτανήσων ως κρατιδίων μελών και με αποκλειστική προστάτιδα δύναμη τη Μεγάλη Βρετανία, με το δικαίωμα αποστολής από αυτήν Αρμοστή.

Τον ρόλο της προστάτιδας δυνάμεως διεκδίκησε και η Αυστρία, η οποία θεωρούσε ότι αποτελεί διάδοχο της Βενετίας.

(Το κρατίδιο της Κέρκυρας απαρτίζετο από την Κέρκυρα και τις πέριξ αυτής νησίδες, τα Διαπόντια Νησιά και τη νήσο Σάσωνα.)

Η Συνθήκη των Παρισίων προέβλεπε ότι το Ηνωμένο Κράτος θα γινόταν ανεξάρτητο και όχι υποτελές κράτος. Το Σύνταγμα του Ηνωμένου Κράτους των Ιονίων Νήσων συντάχθηκε από τους Βρετανούς και τέθηκε σε ισχύ την 1η/1/1818. Καθιέρωνε ως νομοθετικά σώματα την Ιόνιο Γερουσία (αριστοκρατικό όργανο) και τη Βουλή (Ιόνια Συνέλευση).

Το Σύνταγμα επίσης καθιέρωσε το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης, πρόεδροι του οποίου ήταν  Άγγλοι (Τζων Κιρπάτρικ, Τζων Ρηντ, Σάρτζεντ, Μάικ Κομπάικ).

Πρώτος λόρδος ύπατος αρμοστής υπήρξε ο Τόμας Μαίτλαντ και τελευταίος ο Χένρι Στορξ. (Συνολικά, καθ’ όλη τη διάρκεια των 50 περίπου ετών ζωής του κράτους, μέχρι την 21η Μαΐου του 1864, υπηρέτησαν 10 Βρετανοί αρμοστές.)

Με την υπογραφή της συνθήκης, η Αγγλία έστειλε τον Μαίτλαντ Διοικητή-Αρμοστή στα Επτάνησα, ο οποίος επέβαλε, μέσα σε κλίμα βίας και τρομοκρατίας, το Σύνταγμα του 1817, που καθιέρωνε τυπικά το κοινοβουλευτικό πολίτευμα στο Ιόνιο Κράτος και διατηρούσε την ομοσπονδιακή μορφή του. Στην ουσία όμως όλες οι εξουσίες περιέρχονταν στον αρμοστή και πολλά από τα συνταγματικά δικαιώματα που ο λαός είχε αποκτήσει με τη σύσταση της Επτανήσου Πολιτείας καταργήθηκαν.

Ο Μαίτλαντ συνεργάστηκε στενά με τους αριστοκράτες. Κοινός τους στόχος ήταν η καταπολέμηση της εθνικής συνείδησης των Επτανησίων, που είχε φουντώσει μετά τη γαλλική κατάκτηση.

Η δύσκολη κατάσταση συνέπεσε με την Ελληνική Επανάσταση κατά των Τούρκων, που άρχισε το 1821. Οι Επτανήσιοι είχαν ενεργή ανάμειξη στη διεξαγωγή των αγώνων για την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό. Η επίσημη πολιτική της Μεγάλης Βρετανίας ήταν φιλοτουρκική, επειδή θεωρούνταν ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία μπορούσε να θέσει φραγμό στα επεκτατικά σχέδια των Ρώσων στην Ανατολική Ευρώπη.

Έτσι οι Άγγλοι αρμοστές πήραν σκληρά μέτρα για να αποθαρρύνουν την οργανωμένη συμβολή των Επτανησίων στον αγώνα κατά των Τούρκων, με έμψυχο και άψυχο υλικό.

Η πλειοψηφία των Επτανησίων αντιδρούσε με μακρόχρονη αντίσταση στην πολιτική κατάσταση, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί στα Ιόνια. Μαχητικές διαδηλώσεις, εξεγέρσεις, επαναστατικά άρθρα σε τοπικές πολιτικές εφημερίδες απαντήθηκαν από τους Άγγλους με φυλακίσεις, βία, τρομοκρατία κι εξορίες των ριζοσπαστών σε απομονωμένα νησάκια.

Το καθεστώς της προστασίας προέβη εις την κατασκευή έργων υποδομής στα Ιόνια: κατασκευή δρόμων, σχολείων, σημαντικά έργα ύδρευσης όπως το υδραγωγείο της Κέρκυρας, λιμενικές εγκαταστάσεις μέχρι και φυλακές.

Το 1824 ιδρύθηκε η Ιόνιος Ακαδημία στην Κέρκυρα, το πρώτο πανεπιστημιακό ίδρυμα του σύγχρονου ελληνισμού. Ιδρύθηκε από τον λόρδο Γκύλφορντ και λειτούργησε για 40 χρόνια, έως ότου έκλεισε το 1864, αμέσως μετά την Ένωση. Περιλάμβανε αρχικά 4 σχολές: Νομική, Θεολογική, Φιλοσοφική και Ιατρική, ενώ δημιουργήθηκε αξιόλογη πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη. Μετά τον θάνατο του λόρδου Γκίλφορντ (1827) οι οικονομικοί της πόροι περιορίστηκαν σημαντικά και βαθμιαία άρχισε η παρακμή της.

Σημαντικός κοινοβουλευτικός σταθμός στην πορεία για την Ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα υπήρξε η ίδρυση του κόμματος των Ριζοσπαστών το 1848. Οι Ριζοσπάστες τόνιζαν την καταπάτηση του πορίσματος της Συνθήκης των Παρισίων, σύμφωνα με το οποίο τα Επτάνησα θα γίνονταν ανεξάρτητο και όχι υποτελές κράτος, και τη διαστρέβλωση της έννοιας της προστασίας των Ιονίων Νήσων από την Αγγλία, η οποία είχε επιβάλει στα Ιόνια Νησιά καθεστώς αποικίας, παρακάμπτοντας τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες των νησιών.

Το 1848, ο επαναστατικός άνεμος που σάρωνε την Ευρώπη έφτασε και στα Ιόνια Νησιά. Στην Κεφαλονιά ξέσπασαν λαϊκές εξεγέρσεις, οι οποίες πήραν τη μορφή επανάστασης, για την αντιμετώπιση των  οποίων επενέβη με ιδιαίτερη βιαιότητα ο αγγλικός στρατός, με συνέπεια την έντονη αντιπαράθεση (1848, εξέγερση του Σταυρού και 1849, εξέγερση της Σκάλας).

Τις 26 Νοεμβρίου 1850 ο ριζοσπάστης βουλευτής Ιωάννης Τυπάλδος πρότεινε στη Βουλή του Ιονίου Κράτους ψήφισμα για την ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα, το οποίο υπογράφηκε από 11 ακόμη βουλευτές.

Οι Βρετανοί αντέδρασαν έντονα. Συνέλαβαν βουλευτές, εξόρισαν τον βουλευτή Ηλία Ζερβό Ιακωβάτο στα Αντικύθηρα και τον Ιωσήφ Μομφεράτο στην Ερείκουσα και έπαυσαν τη λειτουργία μερίδας του Επτανησιακού Τύπου που υποστήριζε την ένωση.

Το κόμμα των Ριζοσπαστών στη συνέχεια διασπάστηκε σε 2 επιμέρους κόμματα: το κόμμα των Παλαιών Ριζοσπαστών, που απέβλεπε στην ένωση, ανεξαρτησία και δικαιοσύνη και των Ενωτικών Ριζοσπαστών, που απέβλεπαν μόνο σε ένωση (Κωνσταντίνος Λομβάρδος).

Στους αντίποδες λειτουργούσε το κόμμα των Καταχθονίων, το οποίο αποτελούσαν οι ευγενείς γαιοκτήμονες. Οι πολιτικοί του κόμματος τούτου ήταν κατά της Ένωσης με την Ελλάδα, γιατί οι Επτανήσιοι ευγενείς πίστευαν πως, στην περίπτωση αυτή, θα έχαναν τη στήριξη της προστάτιδας δύναμης που τους εξασφάλιζε τη δύναμη να επιβάλλονται. Το κόμμα τούτο ήταν ανθενωτικό κατά βάση, στηριζόμενο στην αγγλική προστασία, η οποία το υποστήριζε, και έτσι οι ευγενείς γαιοκτήμονες εξασφάλιζαν τα συμφέροντά τους και τις απαιτήσεις τους πάνω στον λαό.

Άθλια και φοβερή ήταν η κατάσταση του αγροτικού κόσμου στην Επτάνησο γενικώς, ιδιαίτερα όμως στην Κέρκυρα. Λίγοι ευγενείς γαιοκτήμονες κρατούσαν στα χέρια τους όλη την ύπαιθρο και ο Κερκυραίος χωρικός δεν ήταν όχι μόνο κύριος του κτήματος που καλλιεργούσε, αλλά ούτε ελεύθερος μισθωτής.

Την εποχή του Ηνωμένου Κράτους των Ιονίων Νήσων και της αγγλικής προστασίας, βασική πολιτική της Μεγάλης Βρετανίας αποτελούσε η παγίωση της βρετανικής επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Εγγύς Ανατολή, η διαφύλαξη της εδαφικής ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έναντι των ελληνικών επιδιώξεων και διεκδικήσεων του νέου ελληνικού κράτους, σε συνδυασμό με την ενδυνάμωση της βρετανικής επιρροής εις αυτό, και η συγκράτηση της Ρωσίας σε απόσταση από τα ύδατα της Μεσογείου.

Εκφραστής και εμψυχωτής αυτής της πολιτικής κατά την περίοδο 1840–1865 ήταν ο Χένρι Τζων Πάλμερστον, υπουργός των Εξωτερικών της Μεγάλης Βρετανίας κατά την περίοδο 1846–1851 και πρωθυπουργός της από το 1855 έως το 1858 και από το 1859 έως το 1865.

Σε κείμενο που συνέταξε το 1854 υποστήριζε ότι, για τη διασφάλιση της ειρήνης στην Ευρώπη, θα έπρεπε να συρρικνωθεί η Ρωσική Αυτοκρατορία δια της αποσπάσεως περιοχών από αυτήν. («Σύνδρομο Πάλμερστον»). 

Ο ίδιος επίσης έτρεφε αντιπάθεια προς τον βασιλέα της Ελλάδος Όθωνα, για την υποστήριξη από αυτόν της Μεγάλης Ιδέας, την οποία είχε ασπασθεί, όπως οι περισσότεροι Έλληνες τότε.

Ο Κριμαϊκός Πόλεμος το 1853, ανάμεσα στη Ρωσία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία, ήταν το σημείο μηδέν για τον Όθωνα και την Ελλάδα, η οποία, ελπίζοντας σε νίκη των Ρώσων, ενεπλάκη ουσιαστικά σε ανταρτοπόλεμο στις κατεχόμενες από τους Τούρκους ελληνικές περιοχές.

Οι Αγγλογάλλοι, φοβούμενοι την κάθοδο της Ρωσίας στη Μεσόγειο, μπήκαν στον πόλεμο στο πλευρό των Οθωμανών και το 1854 επέβαλαν ναυτικό αποκλεισμό και στη συνέχεια κατοχή του Πειραιά, η οποία συνεχίστηκε και μετά τη Συνθήκη των Παρισίων μέχρι το 1857.

Η εξέλιξη των γεγονότων αυτών, συνδυαζόμενη, είχε ως αποτέλεσμα την αντίστροφη μέτρηση και κατάληξη την έξωση του Όθωνα. Την 23η Οκτωβρίου 1862 ο Όθωνας απομακρύνθηκε από τον ελληνικό θρόνο.

Αμέσως σχεδόν, το Νοέμβριο του 1862, ο πρωθυπουργός Πάλμερστον συγκάλεσε το βρετανικό υπουργικό συμβούλιο και εισηγήθηκε την παραίτηση της Βρετανίας από την προστασία του Ηνωμένου Κράτους των Ιονίων Νήσων και την παραχώρηση των νησιών στην Ελλάδα, εφόσον ο βασιλιάς της Ελλάδος θα ήταν πρόσωπο που και η Βρετανία επιθυμούσε.

Αμέσως δε, κάλεσε τον Έλληνα επιτετραμμένο στη Μεγάλη Βρετανία Χαρίλαο Τρικούπη και του κατέστησε γνωστή τη θέση της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου, με παράλληλη υπόδειξη ως νέου βασιλέως της Ελλάδος του Γεώργιου Γουλιέλμου, 2ου γιου του πρίγκιπα Χριστιανού της Δανίας, άγοντος τότε το 17ο έτος της ηλικίας του.

Πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι η αδελφή του Γεωργίου Γουλιέλμου, Αλεξάνδρα, το επόμενο έτος —και αυτό ήταν γνωστό από τον Σεπτέμβριο του 1862— θα ενυμφεύετο τον διάδοχο του βρετανικού θρόνου και μετέπειτα βασιλέα Εδουάρδο τον Ζ΄.

Τα γεγονότα πήραν ραγδαία τροπή. Ακολούθησε στις 19 Νοεμβρίου 1862 το δημοψήφισμα στην Ελλάδα για την εκλογή νέου βασιλέα. Από τις 244.202 ψήφους, οι 230.016 τάχθηκαν υπέρ του Βρετανού πρίγκιπα Αλφρέδου.

Στις 12 Ιανουαρίου 1863 η εν Αθήναις Δευτέρα Εθνική των Ελλήνων Συνέλευση ψηφίζει τον Αλφρέδο, 2ο γιο της βασίλισσας Βικτωρίας, βασιλέα της Ελλάδος.

Η πρόταση αυτή δεν γίνεται δεκτή, εξαιτίας της προϋπάρχουσας συμφωνίας μεταξύ των 3 δυνάμεων, Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας, ο βασιλιάς της Ελλάδος να μην προέρχεται από καμία από τις εν λόγω δυνάμεις.

Έτσι, στις 18 Μαρτίου του 1863, η Εθνική των Ελλήνων Συνέλευση ανακήρυξε βασιλέα των Ελλήνων τον Γεώργιο Α΄.

Στις 23 Σεπτεμβρίου 1863, η Βουλή της Επτανήσου ψηφίζει την Ένωση των Νήσων μετά του Βασιλείου της Ελλάδος, «όπως εφεξής αποτελώσιν αναπόσπαστον αυτού μέρος, μία και αδιαίρετο πολιτεία, υπό το συνταγματικό σκήπτρο του βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου Α΄ και των διαδόχων αυτού».

Η Ένωση των Ιονίων Νήσων με το Βασίλειο της Ελλάδος επισφραγίστηκε με τη Συνθήκη του Λονδίνου της 14ης Νοεμβρίου 1863, που υπογράφηκε από τις 5 δυνάμεις (Αυστρία, Γαλλία, Μεγάλη Βρετανία, Πρωσία και Ρωσία), καθώς και με το Πρωτόκολλο —συνθήκη επίσης εν Λονδίνω— της 29ης Μαρτίου 1864, που υπεγράφη μεταξύ του βασιλέως των Ελλήνων διά του εκπροσώπου του Χαριλάου Τρικούπη και των εκπροσώπων του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας και της Ρωσίας, με ισχύ από της 21ης Μαΐου 1864.

Η συνθήκη προέβλεπε ότι τα νησιά θα έμεναν ουδέτερα, ότι θα γκρεμίζονταν τα κάστρα της Κέρκυρας και ότι το ελληνικό κράτος θα αναλάμβανε κάποιες οικονομικές υποχρεώσεις. 

(Την καταστροφή των οχυρών είχε ζητήσει η Αυστρία, η οποία είχε προσπαθήσει να εμποδίσει και την Ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα, φοβούμενη τον αποκλεισμό της Αδριατικής από την νέα Ελλάδα! ). Οι έντονες και σφοδρότατες αντιδράσεις του Επτανησιακού Λαού, του ίδιου του Χαρίλαου Τρικούπη, εκπροσώπου της Ελληνικής Κυβέρνησης, αλλά και εφημερίδων του Λονδίνου που απηχούσαν την Αγγλική κοινή γνώμη, ματαίωσαν εν μέρει την άφρονα αυτή καταστροφή και διέσωσαν το παλιό και το νέο Φρούριο της Κέρκυρας. Η καταστροφή περί ορίστηκε με νεώτερο πρωτόκολλο στις οχυρώσεις του Βίδο, στο προμαχώνα Αβράμη και σε μερικές δευτερεύουσες εγκαταστάσεις. 

Πρώτο ανατινάχθηκε το φρούριο στο Βίδο και όλοι οι προμαχώνες, ενώ καταστράφηκε στη συνέχεια και ο προμαχώνας Αβράμη. 

Η Ένωση των Ιονίων Νήσων με την Ελλάδα υπήρξε γεγονός μεγάλης εθνικής σημασίας. Υπήρξε αποτέλεσμα εθνικής συνείδησης, πολιτικών αγώνων, κοινωνικών διεκδικήσεων και επίμονης ιστορικής πορείας.

Κυρίες και κύριοι,

Η Ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα δεν υπήρξε μία πράξη τυπικής μεταβίβασης εδαφών. Υπήρξε κατάκτηση πολιτική, εθνική και κοινωνική. Υπήρξε η δικαίωση ενός λαού που δεν έπαψε ποτέ να διεκδικεί ελευθερία, δημοκρατία, αξιοπρέπεια και συμμετοχή στη διαμόρφωση της μοίρας του.

Τα Επτάνησα έφεραν στον εθνικό κορμό κάτι πολύ περισσότερο από τη γεωγραφική τους θέση. Έφεραν την εμπειρία των θεσμών, την παράδοση της παιδείας, την κοινοβουλευτική συνείδηση, την ευρωπαϊκή πολιτική σκέψη, αλλά και την απαίτηση των πολιτών να έχουν λόγο στον τόπο τους και στη ζωή τους.

Και αυτό ακριβώς είναι το βαθύτερο μήνυμα της σημερινής επετείου.

Ότι η δημοκρατία δεν εξαντλείται στα σύμβολα και στις ιστορικές αναφορές. Δικαιώνεται καθημερινά μέσα από ισχυρούς θεσμούς, κοινωνική συνοχή και ουσιαστική αποκέντρωση της εξουσίας.

Η ιστορική πορεία της Επτανήσου, μας υπενθυμίζει ότι οι τοπικές κοινωνίες μεγαλουργούν όταν διαθέτουν φωνή, αρμοδιότητες και δυνατότητα να σχεδιάζουν το μέλλον τους. Η αυτοδιοίκηση δεν αποτελεί διοικητικό συμπλήρωμα του κράτους. Αποτελεί πυλώνα δημοκρατίας, συμμετοχής και προόδου.

Στη σημερινή εποχή των μεγάλων προκλήσεων, η ενίσχυση της αυτοδιοίκησης δεν είναι απλώς ένα διοικητικό αίτημα. Είναι εθνική ανάγκη. Είναι προϋπόθεση κοινωνικής ισορροπίας, περιφερειακής ανάπτυξης και δημοκρατικής ανθεκτικότητας.

Η Κέρκυρα και τα Επτάνησα, με το ιστορικό και πολιτισμικό τους βάρος, δικαιούνται έναν ισχυρό ρόλο στη σύγχρονη Ελλάδα. Δικαιούνται υποδομές, θεσμική στήριξη, ουσιαστική μέριμνα για την νησιωτικότητα και μια πολιτεία που θα αντιλαμβάνεται ότι η περιφέρεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μακρινό διοικητικό άκρο, αλλά ως ζωντανό κύτταρο του εθνικού κορμού.

Η ιστορία της Ένωσης, μας διδάσκει ότι τίποτε μεγάλο δεν κατακτήθηκε χωρίς επιμονή, χωρίς πολιτικό όραμα και χωρίς πίστη στις δυνάμεις του τόπου.

Με αυτή την πίστη οφείλουμε και σήμερα να πορευθούμε.

Ζήτω η Ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα.

* πρώην Δήμαρχος Κερκυραίων

Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στα Ανάκτορα των Αγίων Μιχαήλ και Γεωργίου (Παλαιά Ανάκτορα) στην πόλη της Κέρκυρας στις 21 Μαΐου 2026, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κων. Τασούλα

Read More

ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ ΜΕΡΟΣ ΙΙ *

 Ο Ηλίας Ζερβός-Ιακωβάτος με την ευκαιρία του νόμου περί ελευθεροτυπίας που αναφέραμς στο 1ο μέρος, εγκατέστησε στο Αργοστόλι το πρώτο ιδιωτικό τυπογραφείο στα Επτάνησα!

 Το πρώτο φύλλο της εφημερίδας ''Φιλελεύθερος'' κυκλοφόρησε στις 19 Φεβρουαρίου 1849, με ενωτικά συνθήματα.

Με τον νέο αρμοστή Γεώργιο Ουάρδο διαμορφώθηκαν δύο κόμματα, το Μεταρρυθμιστικό και το Ριζοσπαστικό. Εκτός από αυτά υπήρχε και φατρία των Καταχθονίων με το δημοσιογραφικό όργανο ''Φίλος του λαού'' που προσπαθούσε να τορπιλλίσει την Ένωση.

Στις 20 Μαρτίου 1849 συλλαμβάνεται από τους Άγγλους ο Ζερβός και στις 15 Αυγούστου ξεσπάει στην Κεφαλονιά επαναστατικό κίνημα με αρχηγούς τον Θεόδωρο Βλάχο και τον παπά Γρηγόρη Ζαπάντη Νοδάρο.

Ο Αρμοστής φτάνει στο νησί για να καταστείλει το κίνημα.

Το νησί αποκλείστηκε για 6 ολόκληρους μήνες για να συλληφθούν οι αρχηγοί. Συγκροτήθηκαν στρατοδικεία και εξαπολύθηκε γενική τρομοκρατία.

Δύο Κεφαλονίτες απαγχονίστηκαν, 400 υπέστησαν μαστίγωση, 80 σπίτια πυρπολήθηκαν και αρκετοί ναοί βεβηλώθηκαν.

Αποτέλεσμα όλων αυτών τον κατασταλτικών μέτρων των άγγλων, ήταν ο οικονομικός μαρασμός του νησιού, όμως 

η αγωνιστική διάθεση παρέμεινε αμείωτη, μέχρι την Ένωση 

* Οι πληροφορίες έχουν γραφτεί από τον Ι.Μ.Χατζηφώτη στο τεύχος Αυγούστου ''ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ''

Read More

ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΣΤΗN ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ ΜΕΡΟΣ Ι *

 

Το 1843 σαν Μέγας Αρμοστής στα Ιόνια Νησιά ο σερ Τζων Κόλμπορν 1ος βαρώνος του Σήτον. Η πολιτική του υπήρξε φιλελεύθερη και διέφερε διαμετρικά από του Μαίτλαντ. Επέτρεψε την κυκλοφορία ελληνικών εφημερίδων και άφησε ελεύθερη την ίδρυση μορφωτικών λεσχών στις οποίες συγκεντρώθηκαν τα πιο φιλελεύθερα στοιχεία του τόπου.

Έτσι στα 1846, οργάνωσαν για πρώτη φορά εορτασμό της επετείου της Παλλιγενεσίας και τον επόμενο χρόνο ανάγκασαν τον Μητροπολίτη στη Κεφαλονιά ύστερα από μια θορυβώδη εκδήλωση, να μην αναπέμψει εμπρός στο Κυβερνείο την καθιερωμένη ειδική ευχή ''υπέρ της Προστάτιδος Ανάσσης'' κατά την περιφοράν του Επιταφίου την Μεγάλη Παρασκευή.

Οι Επτανήσιοι εκμεταλλεύονται το καθεστώς Σήτον και αγωνίζονται για μεταρρυθμίσεις. Βρίσκουν όμως απέναντί τους, τους Ευγενείς τους ''Καταχθόνιους'' όπως τους αποκαλούσε ο λαός.

Στις 14 Σεπτέμβρη του 1848 εξερράγη κίνημα στη Κεφαλονιά και οπλισμένοι χωρικοί με ελληνικές σημαίες κατέβηκαν στο Αργοστόλι και το Ληξούρι, όπου συγκρούστηκαν με την αγγλική φρουρά και το κίνημα κατεστάλη. 

Ο Σήτον αντιμετώπισε την κατάσταση με σωφροσύνη και ΔΕ συγκρότησε στρατοδικεία, αλλά ανέθεσε τις ανακρίσεις στον έντιμο Σωκράτη Κουρή. Παράλληλα δημοσίευσε το νόμο περί ελευθεροτυπίας που η Ιόνιος Γερουσία είχε αποτρέψει επί Αρμοστού Ντάγκλας (1835-1841)  ''γιατί θα ζημίωνε τα συμφέροντα του Ιονίου λαού'' !!!

* Γρηγ. Μαρκέτος 

από την ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ Αύγουστος 1974 με υπογραφή του κειμένου Ι.Μ.Χατζηφώτης

Read More

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΩΝ του Διον. Βίτσου

Ω Μομφεράτε και Ζερβέ και τόσοι Ριζοσπάσται

Εσείς εις δάφνας ιεράς φιλότιμοι κοιμάστε

Καθήκον εκτελέσαντες Ελλήνων αληθών.

Αλλά εμείς τι τάραχον ευρήκαμε παθών

Και εις ποιον περιήλθομεν απελπισίας σκότος,

Αφότου μας παρέλαβεν ο Γεώργιος ο Πρώτος;

Ο θέος σχωρέσε Γλάδστονα, και τόλεγες φωστήρα:

«Θα φύγουμε και μας λυπεί που θα σας πνίξει η ψείρα»

ΤΖΩΡΤΖΗΣ ΜΟΛΦΕΤΑΣ (1871-1916) , ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΖΙΖΑΝΙΟΝ», ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑ

Read More

Η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΙΚΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΙΟΝΙΩΝ του Γεωργίου Σκλαβούνου

Σύνταγμα της Επτανήσου Πολιτείας

Από τα ιστορικά απόκρυφα της Ένωσης και του Ενωτικού Αγώνα.Αντιμετωπίζοντας την αποικιοποίηση του τόπου αλλά και του φρονήματος.Ιστορικό, «εισαγωγικό στίγμα» και πορεία των Επτανήσων.
Τα Επτάνησα όπου « ποπολάροι και αριστοκράτες», υπερβαίνοντας τους ταξικούς τους  προσδιορισμούς θα σφραγίσουν την ιστορία μας με αγώνες, ανθρώπινης, Εθνικής και κοινωνικής απελευθέρωσης.
Ο ματωμένος δρόμος από την Ιόνιο Πολιτεία (1800-1807), μήτρα και τροφό του 1821, στα Επτάνησα «Αγγλική Αποικία»(1817) και την Ένωση ως Δωρεά (1864).
• Εκεί, στα Επτάνησα, στην Κέρκυρα, βρήκε φιλόξενο καταφύγιο ο Γεώργιος Φραντζής, αυτόπτης μάρτυς, της άλωσης της Πόλης, για να αφήσει την «άλωση» στην ιστορία και στην Μνήμη.
• Τα Επτάνησα, ο τόπος όπου, όλοι οι ασυμβίβαστοι των μακρόχρονων , Βενετοτουρκικών πολέμων ( Κύπριοι, Μοραΐτες, Κρήτες ,Νησιώτες), έβρισκαν καταφύγιο και συγκροτούσαν την ιερή στάχτη που θα επώαζε τον Καποδιστριακό Φοίνικα . Ο τόπος που ξαναρίζωνε ο Ελληνισμός. Ο τόπος που συγκροτούσε την ζύμη της συνειδητής Εθνικής συνέχειας και της αναγέννησης, .(7 Βενετοτουρκικοί πόλεμοι στην περίοδο 1463-1718, στους οποίους ο Ελληνισμός μετείχε ενεργά, όπως π.χ , στην Ναυμαχία της Ναυπάκτου).
• Εκεί όπου η Επτάνησος Πολιτεία, σχεδιασμένη από τον έναν Υψηλάντη και οδηγημένη από έναν Καποδίστρια θα καταστεί Εαρινή Ισημερία του σύγχρονου Ελληνισμού.
• Αυτά τα νησιά και ο λαός τους ο τόπος και ο λαός αυτός δεν ήταν δυνατόν να μετατραπεί σε δουλική αποικία.
Τα Ιόνια Νησιά , βαθύτατα διαποτισμένα, από την ιστορική τους παράδοση, από την Καποδιστριακή παρακαταθήκη, αλλά και καθοδηγούμενα από τον Ιωάννη Καποδίστρια, αρνήθηκαν σθεναρά, πεισματικά ,να αποδεχτούν την Αγγλική «παραβίαση και παρερμηνεία» των διεθνών συνθηκών που υπέγραψε ο Ιωάννης Καποδίστριας για το μέλλον τους.

Τα Επτάνησα όπου, Κολοκοτρώνηδες και Περραιβοί, Νικηταράδες, και Αναγνωσταράδες, Κατσαντώνηδες, και Μποτσαραίοι, υπό την ηγεσία του Καποδίστρια, έδωσαν αίμα και όρκο για την Ελευθερία και την Ανεξαρτησία δεν ήταν δυνατόν να αποκηρύξουν αυτό το παρελθόν.

Τα Επτάνησα με πνευματική και πολιτική ηγεσία του αναστήματος ενός Διονυσίου Ρώμα, ενός Ανδρέα Κάλβου και ενός Σπυρίδωνα Ζαμπέλιου, ενός Ζερβού Ιακωβάτου και ενός Μομφεράτου, δεν ήταν εύκολο να αποδεχτούν έναν αυθαίρετο αρμοστή . Έναν αρμοστή που κατά παράβαση των διεθνών συνθηκών για τα Ιόνια, έλεγχε, χωρίς έλεγχο και λογοδοσία, την εκτελεστική , την νομοθετική, την δικαστική εξουσία, την αστυνομία ,την δημόσια διοίκηση. Έναν αρμοστή που απαιτούσε ακόμα και τον έλεγχο και στα εκκλησιαστικά θέματα.

Τα Επτάνησα των αγροτικών εξεγέρσεων , που μπόρεσαν να καταλάβουν, ακόμα και ,τα απόρθητα Κερκυραϊκά φρούρια, και να συγκροτούν Συντακτική Συνέλευση.(Έντιμος Αντιπροσωπεία 1801).

Τα Επτάνησα των εξεγέρσεων της Λευκάδας όπως μας τα δίνει ιστορικά και ποιητικά ο Βαλαωρίτης υφαίνοντας νόημα και σκοπό των εξεγέρσεων του 1819 εναντίον της Αγγλοκρατίας και του 1357 εναντίον της Φραγκοκρατίας. Των εξεγέρσεων της Κεφαλονιάς 1848 και 1849,και την μοναδική σε βαρβαρότητα καταστολή τους.
Τα Επτάνησα των εξεγέρσεων των ποπολάρων της Ζακύνθου.
Τα Επτάνησα που μπορούν να δίνουν το εθελοντικό παρόν, σε όλες τις εθνικές εξεγέρσεις, και σε κάθε σύγκρουση με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Από τα Ορλωφικά 1770-1774 μέχρι και στην μακρινή Κριμαία,όπου θα μετέχουν με εθελοντικό σώμα, υπό τον Κυθήριο Πάνο Κορωναίο. (πόλεμος της Κριμαίας.1853-1856).
Αυτά τα Επτάνησα δεν θα γίνονταν ποτέ εύκολο-εύπλαστο, ζυμάρι στα χέρια της Αγγλικής αποικιοκρατίας και των καταχθονίων υποτακτικών τους. …Αυτά τα νησιά έχουν όλες τις προϋποθέσεις της ασυμβίβαστης αξιοπρέπειας .Αυτά τα νησιά ήταν δύσκολο να μετατραπούν σε δουλικό κρίκο της αλυσίδας της Βρετανικής κυριαρχίας στην Μεσόγειο . 

Ο στόχος ,ως εκ τούτου, της Βρετανικής κατοχής δεν ήταν δυνατόν να περιοριστεί στον γεωστρατηγικά σημαντικό έλεγχο του Ιόνιου χώρου.Για να διασφαλίσει αυτό τον «χώρο» έπρεπε να «αποικιοποιήσει» και το Επτανησιακό φρόνημα.Έτσι η προσπάθεια καθυπόταξης και αφελληνισμού, των Ιονίων, από τον Αρμοστή Maitlant ,από τα 1817,όπως εγγράφως την καταγγέλλει ο Καποδίστριας , θα συναντήσει ηρωική αντίσταση με προεξάρχοντα, σε αυτήν, τον Μεγάλο, Διονύσιο Ρώμα. Κατά τον Σπυρίδωνα Τρικούπη, και στην ίδια την Αγγλία, ο Maitland,ήταν γνωστός ως Maitlant Pasha.).Βέβαια έχουμε χρέος κάποτε να δούμε και «ποιοί και πως» στήριξαν τον Μaitland Pasha στην Κερκυρα, πρωτεύουσα των Ιονίων. Ποιοί και πως στήριξαν τον Maitlant Pasha και το αποικιακότατο χάρτη αυταρχικής διοίκησης, που αυτός και η Κυβέρνηση που τον έστειλε, ονόμασαν Σύνταγμα.Η πρώτη μεγάλη και ιστορικής σημασίας σύγκρουση του Μaitlant, στα Ιόνια Νησίά συμβαίνει στα 1816-1817 και είναι η σύγκρουση του με την μεγάλη μορφή της Επτανησιακής και της Εθνικής μας ιστορίας τον Διονύσιο Ρώμα,ο οποίος αρνείται τις καισαρικές εξουσίες ,και την καισαρική συμπεριφορά του Maitlant.Ασφαλώς αυτή δεν είναι αφετηρία της Επτανησιακής αντιπολίτευσης στην διακυβέρνηση του Maitlant.Είναι η καθοριστική στιγμή της επιβεβαίωσης ότι, η ηρωική παράδοση της Εθνικής ανασυγκρότησης της Επτανήσου Πολιτείας,( 1800-1807),δεν τέλειωσε με την συνθήκη του Τιλσίτ ( Ναπολέων –Τσάρος Αλέξανδρος),που κατέλυε την Επτάνησο Πολιτεία.

Βέβαια δεν είναι ατύχημα της ιστορίας ότι η σημασία αυτής της σύγκρουσης του Ρώμα, με την Αγγλική Πολιτική υποβαθμίζεται ή θάβεται στην λήθη, ενώ υπερτονίζεται ο ηγετικός του ρόλος στην Επιτροπή της Ζακύνθου και στο Ελληνικό αίτημα αποκλειστικής προστασίας της Ελλάδος από την Αγγλία. Ενώ θάβεται στο σκότος η αλήθεια ενός « κόσμου» που στήριξε ανοιχτά τον Maitlant και τον αποικιακό-δεσποτικό χάρτη διακυβέρνησης, που δια της βίας και της διαφθοράς προσπάθησε να επιβάλλει.Αγαπημένο παιδί των μηχανισμών της Βρετανικής αποικιοκρατίας, πολλαπλά και καλά αμειβόμενο,(ως διοικητής εκτός των Ιονίων, και για την Μάλτα αλλά και για την Μεσόγειο) βαθύτατα ανθέλληνας, αντι-δημοκράτης, ο Maitland, δεν είναι τυχαίο ότι επελέγη στην θέση του Αρμοστή των Ιονίων.Αρκεί να επισημάνουμε ότι στο πλουσιότατο αποικιοκρατικό βιογραφικό του περιλαμβάνεται το σχέδιο κατάλυσης της Ισπανικής κυριαρχίας στην Λατινική Αμερική. Σχέδιο που υλοποίησε ο ήρωας ελευθερωτής της Λατινικής Αμερικής Jose de San Martin. Η επίσκεψη του Καποδίστρια στα 1819 για το Πάσχα της Εθνεγερσίας με τους πολιτικούς και τους Οπλαρχηγούς που ήταν στενοί του συνεργάτες στην Επτάνησο Πολιτεία και την εποποιία της Λευκάδας.(1806-1807), εκτός της προετοιμασίας του 21, δινει την ευκαιρία στον Καποδίστρια για την αναζωπύρωση του ηθικού αλλά και για την οξυτάτη και γραπτή καταγγελία εναντίον του Μaitlant για το σύνολο της πολιτικής του.

Με την έκρηξη του 21 (Ιούνιος), ο Μaitland με προκήρυξη του θα επιβάλλει δήθεν αυστηρότατη ουδετερότητα απέναντι στους αντιμαχόμενους Έλληνες και Οθωμανούς. Είναι όμως επαρκώς γνωστή και καταγεγραμμένη η φανατικά φιλότουρκη συμπεριφορά του ώστε δεν χρειάζεται σχολιασμό η δήθεν ουδετερότητα του. Οπως είναι νομίζω επαρκώς γνωστή και ενθουσιώδης εθελοντική συμμετοχή των Επτανησίων στον Αγώνα (με χαρακτηριστικές περιπτώσεις την μάχη του Λαλα, και μάχη του Πέτα.).

Στα 1839 ο στενός φίλος και συνεργάτης του Καποδίστρια βουλευτής της Ιονίου Βουλής Ανδρέας Μουστοξύδης, καταθέτει αυτοπροσώπως υπόμνημα διαμαρτυρίας και αιτημάτων για συνταγματικές αλλαγές στα Ιόνια. Μεταξύ άλλων ο Μουστοξύδης διεκδικούσε, από την «δημοκρατική Αγγλία», την θέσπιση ελευθεροτυπίας , αναγνώριση πραγματικών δικαιωμάτων στο κοινοβούλιο, έγκριση των κρατικών δαπανών από το κοινοβούλιο.Τα αιτήματα του Μουστοξύδη απορρίφθηκαν το 1839 για να γίνουν αποδεκτά στα 1848, δοκιμαστικά όπως αποδειχτηκε. Στις 17 Μαΐου του 1848 ακυρώνεται το άρθρο του Συντάγματος που περιόριζε την ελευθερία του τύπου και στις 22 Μαΐου καθιερώνεται η ελευθεροτυπία. Τα στοιχειώδη δημοκρατικά δικαιώματα (ελευθεροτυπία, δικαίωμα συνάθροισης. συγκρότηση πολιτικών λεσχών… που παραχωρούνται από την «κοινοβουλευτική Βρετανία» στο ανεξάρτητο κράτος, την προστασία του οποίου από εξωτερικούς εχθρούς, είχε αναλάβει, δεν λειτούργησαν εκτονωτικά, όπως ανέμεναν οι Βρετανοί, αντιθέτως αξιοποιήθηκαν στο έπακρο για αντικαθεστωτική, πατριωτική και δημοκρατική οργάνωση και δράση.Ουσιαστικά η άνοιξη δεν άντεξε για πολύ, οι μεταρρυθμίσεις θα ακυρωθούν από τον αρμοστή Ward. O Ward ως δείγμα προθέσεων με την πρώτη του επίσκεψη στην Ιόνιο Βουλή αναστέλλει τις εργασίες της Βουλής (4 Ιουνίου 1949 ) και τον Δεκέμβριο του ιδίου χρόνου αρχίζει τις περιστολές των παραχωρηθέντων μεταρρυθμίσεων.
Το 1849 χαρακτηρίζεται από έκρηξη στον χώρο του τύπου, αλλά και την άγρια καταστολή από τις δυνάμεις της προστασίας που δεν αντέχουν στους άνεμους της πατριωτικής έξαρσης που σάρωσαν τα νησιά με τα ψήγματα των πολιτικών δικαιωμάτων που αναγνωρίστηκαν. 

Εμφανίστηκαν πολιτικές εφημερίδες όπως Πατρίς στην Κέρκυρα, με βασικούς συντάκτες τον Ανδρέα Κάλβο, και τον ιστορικό Σπυρίδωνα Ζαμπέλιο. Η Αναγέννηση και ο Φιλελεύθερος στην Κεφαλονιά με εκδότες και βασικούς συντάκτες τους ηγέτες των γνήσιων Ριζοσπαστών Ηλία Ζερβό Ιακωβάτο και Ιωσήφ Μομφεράτο.Ο Ζερβός Ιακωβάτος με το πρώτο φύλλο της εφημερίδας του δεν θέτει απλά την απαίτηση της Ένωσης των Επτανήσων με την Ελλάδα ,θέτει την απαίτηση για την Ένωση με ένα «Έθνος αληθώς ελεύθερον και ανεξάρτητον».Με εντολή του Άγγλου Αρμοστή θα συλληφθεί (10 Μαρτίου 1849) ο Ζερβός Ιακωβάτος και μαζί με τον φίλο και συνεργάτη του Γεράσιμο Λιβαδά και θα εξοριστούν στους Παξούς .
Την σκυτάλη θα παραλάβει ο Ιωσήφ Μομφεράτος εκδίδοντας την Αναγέννηση (στις 9 Απριλιου 1949).Στην ίδια εθνικό-απελευθερωτική κατεύθυνση αλλά με ιδιαίτερη έμφαση στην κοινωνικοαπελευθερωτική –οικουμενική διάσταση, του Ριζοσπαστισμού του, ο Ιωσήφ Μομφεράτος αναγγέλλοντας την πολιτική ταυτότητα και στόχευση της εφημερίδας του από τον Ιανουάριο του 1849 έγραφε. «Κύριο έργο κάθε λαού πρέπει να είναι η διατήρηση της εθνικής του ακεραιότητας και ανεξαρτησίας , η ανάκτηση και αποκατάσταση τους όταν έχουν εκλείψει καθώς επίσης και η δημιουργία πολιτεύματος που είναι εγγύηση για τη ελευθερία και την πρόοδο του.»... Θεμελιακή προϋπόθεση για την εδραίωση ενός τέτοιου πολιτεύματος, ο Μομφεράτος θεωρεί την λαϊκή κυριαρχία και την ισότητα και την ισονομία των πολιτών...αυτός πρέπει να είναι ο σκοπός και η ολοκλήρωση της αγίας επαναστάσεως του 21...
Στις 30/9/ 1849  θα συλληφθεί και ο Μομφεράτος και θα εξοριστεί στους Οθωνούς. Ο Ζερβός Ιακωβάτος ο οποίος είχε αφεθεί ελεύθερος τον Αύγουστο θα εκδώσει το τέταρτο φύλο της εφημερίδας του ο Φιλελεύθερος στις 20 Αυγουστου για συλληφθεί ξανά στις 25 μήνα και αυτή την φορά να εξοριστεί στα Κύθηρα.Βέβαια δεν είχαμε μόνο τέτοια δείγματα ελευθεροτυπίας. Είχαμε και την έκδοση εφημερίδων αφοσιωμένων στον Thomas Pasha,των καταχθονίων.Η Εφημερίδα Ανεξάρτητος  της Κέρκυρας ,του Αντωνίου Δανδόλου, ήταν μια από αυτές .Εξεδόθη την 2/4/1849 μέχρι και την 16/2/1850.Με προσωπική μου φροντίδα έχει κατατεθεί ένα πλήρες αντίγραφο, αυτής της πολύ αποκαλυπτικής για πρόσωπα και πράγματα στην Κέρκυρα και στα Ιόνια εφημερίδας, στην Αναγνωστική Εταιρεία Κέρκυρας και ένα στην Δημόσια Βιβλιοθήκη..Με τις εκλογές του Φεβρουαρίου του 1850 : Η Ιστορική Θ! Ιόνιος Βουλή.Ψηφίζει την ανέγερση ανδριάντα του Ιωάννη Καποδίστρια, ψηφίζει την καθιέρωση της Ελληνικής ως μόνης γλώσσας του κράτους, ψηφίζει τον εορτασμό της επετείου της 25 Μαρτίου ως Εθνικής εορτής. Η ιστορική Θ! διακηρύσσει ότι το Επτανησιακό φρόνημα δεν έχει αποικιοποιηθεί.Τελικά, «παρά τις υποδείξεις» του Αρμοστή, να περιοριστεί η βούλα σε πρακτικά και άμεσης χρησιμότητας για τον λαό, στις 26 Νοεμβρίου, ο Ριζοσπάστης βουλευτής Ιωάννης Τυπάλδος Καπελέτος Δοταράτος, προτείνει στην Βουλή το ακολουθο ψήφισμα για την Ένωση. Το ψήφισμα της Εθνικής και ανθρώπινης αξιοπρέπειας .ΨΗΦΙΣΜΑ.
ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ
«Επειδή η ανεξαρτησία, η κυριαρχία και η εθνικότης εκάστου
Λαού είναι δικαιώματα φυσικά και απαράγραπτα*
Επειδή ο λαός της Επτανήσου, απαρτίζον μέρος αναπόσπαστον
Της ελληνικής φυλής, στερείται σήμερον της πραγματικής απολαβής και εξασκήσεως των τοιούτων δικαιωμάτων*
Επειδή προς τοις άλλοις , εξέλειψαν πλέον αι αφορμαί, ένεκα
Των οποίων ετέθη υπό την αγγλικήν προστασίαν, δυνάμει συνθήκης εις την οποίαν ουδεμίαν ποτέ έδωκε συγκατάθεσιν*
Επειδή, τέλος, μερίς τις της ελληνικής φυλής εις την οποίαν ανήκει, δηλαδή η απελευθερωμένη Ελλάς, ανέκτησε τα κυριαρχικά και εθνικά αυτής δικαιώματα*
Δι’όλα ταύτα,
Η πρώτη ελευθέρα Βουλή των αντιπροσώπων της Επτανήσου ΔΙΑΚΗΡΥΤΤΕΙ:
ΟΤΙ Η ΟΜΟΘΥΜΟΣ,ΣΤΑΘΕΡΑ ΚΑΙ ΑΜΕΤΑΤΡΕΠΤΟΣ ΘΕΛΗΣΙΣ
ΤΟΥ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΟΥ ΛΑΟΥ ΕΙΝΑΙ, Η ΑΝΑΚΤΗΣΙΣ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΙ Η ΕΝΩΣΙΣ ΑΥΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΛΟΙΠΟΝ ΕΘΝΟΣ ΤΟΥ, ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΜΕΝΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.
Η παρούσα διακήρυξις θέλει διεβιβάσθη δια διαγγέλματος της Βουλής, προς την προστάτιδα δύναμιν, όπως δια των αρμοδίων μέσων, διακοίνωση αυτήν και εις τας λοιπάς της Ευρώπης δυνάμεις, δια να ενεργήσωσιν ομού προς ταχείαν αυτής πραγματοποίησιν.
Εν τη Βουλή των αντιπροσώπων, τη 26η Νοεμβρίου 1850.»
Πριν ολοκληρώσει την ανάγνωση του ψηφίσματος ο ριζοσπάστης βουλευτής, ο Άγγλος Αρμοστής διατάσσει την αναστολή των εργασιών της Βουλής μέχρι τον επόμενο Ιούλιο…Το κείμενο του ψηφίσματος διοχετεύεται στον Τύπο τον Επτανησιακό τον Ελληνικό και τον διεθνή τύπο.
Έτσι η Αγγλική πολιτική στα Ιόνια αλλά και στην Ελλάδα, θα οδηγηθεί σε έναν ακόμα αθλιότερο φαύλο κύκλο για να ελέγξει ανθρώπους κόμματα και συνειδήσεις.
Στα 1850,στις 3 Ιανουαρίου ο αγγλικός στόλος υπό τον Ναύαρχο Πάρκερ καταλαμβάνει  και αποκλείει τον Πειραιά και τα βασικά εμπορικά λιμάνια της Χώρας, με γελοία αφορμή την άρνηση της Κυβέρνησης να καταβάλει μυθική για την εποχή αποζημίωση στον εβραίο Δον Πατσίφικο πρόξενο της Πορτογαλίας βρετανικής υπηκοότητας (επειδή όχλος προξένησε καταστροφές στο σπίτι του με αφορμή την απαγόρευση την χρονιά εκείνη του εθίμου, του καψίματος του Ιούδα), όμως οι επιπτώσεις της στην Ελληνικη οικονομία τεράστιες.
Στα 1854, τέσσερα χρόνια μετά τα Παρκερικά ,οι Αγγλογάλλοι από κοινού θα καταλάβουν τον Πειραιά και την Αθήνα θα απαιτήσουν δια όπλων από τον Βασιλιά να ορκίσει νέα Κυβέρνηση ,κυβέρνηση κατοχής την εχει ονομάσει η ιστορία, να εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια απελευθέρωσης των τουρκοκρατούμενων Ιωαννίνων και Θεσσαλίας όπου είχαν ξεσπάσει Ελληνικές επαναστάσεις με ενθάρρυνση και στήριξη του Όθωνα .
Πρωθυπουργός της κυβέρνησης της Αγγλογαλλικής Κατοχής ο γνωστός μας συνταγματικός αντίπαλος του Ιωάννη Καποδίστρια , Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος... 

Read More

Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α' ΣΤΑ ΚΥΘΗΡΑ ΙΟΥΝΙΟ 1864 της Ε.Χάρου

Οικια Καλούτση κάτω από το Κάστρο στο Βούργο
Ο πρίγκιπας/συγγραφέας Michel de Grece με την
κ.Ε.Χάρου δεξιά του και την οικοδέσποινα

(Ένα μικρό αφιέρωμα στην επέτειο της Ένωσης, στη μνήμη του μεγάλου δασκάλου μου Σοφοκλή Καλούτση)

Με την Ένωση της Επτανήσου ο νεαρότατος βασιλιάς Γεώργιος Α’ περιόδευσε τα νησιά μας.

 Στα Κύθηρα ήρθε στις 18 Ιουνίου του 1864 με τη φρεγάτα "ΕΛΛΑΣ" και αποβιβάστηκε στο Καψάλι. 

Ανέβηκε στη Χώρα, όπου τον υποδέχθηκε ο επίσκοπος Ευγένιος Μαχαιριώτης με πλήθος κόσμου. 

Mάλιστα για τον επίσημο εορτασμό μετέφεραν και την Εικόνα της Μυρτιδιώτισσας από τα Μυρτίδια. 

Στη συνέχεια ανέβηκαν στο Κάστρο, όπου μπροστά στο παλιό διοικητήριο που τον δεξιωθήκανε, μια χορωδία του τραγούδησε έναν επίκαιρο ύμνο, τους στίχους του οποίου συνέθεσε ο Κυθήριος γιατρός και βουλευτής Σπυρίδων Κοντολέων σε ωραίο ανάπαιστο, ενώ τη μουσική σε στυλ θούριου συνέθεσε η Ζακυνθινιά μουσικός Σουζάνα Ναράντζη, κόρη του δόκτορος Κων/νου, που είχε παντρευτεί στα Κύθηρα τον Λορέντζο Κλάδο.

Βασιλεύ της κλεινής μας Ελλάδος, της γλυκείας πατρίδος μας χαίρε!

Φαειναί σε προσμένουν ημέραι, λαμπρόν μέλλον προς σε μηδειά.

Ενώ όλοι σε μόνον υμνούσι και παντού αντηχεί τα’ ονομά σου,

Πώς εγώ να σιγήσω εμπροστά σου, που την νήσον μας τώρα πατείς.

Έναν ύμνον ιδού θα τονίσω διά σε βασιλεύ των Ελλήνων

Και θα ψάλλω ως ψάλλει προς κρίνον των δασών ο γλυκύς αοιδός.

Μετά τόσων αιώνων αλύσεις κι εποχήν μαρασμού ολεθρίαν

Η Ελλάς βλέπει τέλος αιθρίαν την ημέραν που έφθασες συ.

Πλην ακόμα η χαρά μας υψούται επτά φέρεις παρθένους μαζί σου

Αι οποίαι θα είναι φρουροί σου και του θρόνου σου στύλοι επτά.

Θυγατέρες Ελλάδος φωνείτε των Ελλήνων ο άναξ να ζήσει

Που τα τέκνα μας θα οδηγήσει ν’ανακτήσουν την δούλην μας γην.

Του λαού σε φρουρεί η αγάπη κι εν τω μέσω βροντών και ανέμων

Κι εν τω μέσω βομβών και πολέμων η ισχύς σου θα είναι αυτή.

Του Σταυρού σε υψώνει η χάρις μετά σου Χερουβείμ θα νικώσι

Ενθυμού πως Σπαρτιάται τριακόσιοι μυριάδας βαρβάρων νικούν.

Βασιλεύ της κλεινής μας Ελλάδος, της γλυκείας πατρίδος μας χαίρε

Φαειναί σε προσμένουν ημέραι λαμπρόν μέλλον προς σε μειδιά.

Αυτό τον ύμνο μαζί με άλλα επτανησιακά τραγούδια μας δίδαξε και τραγουδήσαμε, μαθητές τότε, στον επίσημο εορτασμό της εκατονταετηρίδας το 1964 ο αείμνηστος λόγιος και μουσικός Σοφοκλής Καλούτσης. 

Μετά από 150 χρόνια, ο εγγονός του Γεωργίου Α’, πρίγκιπας Μιχαήλ, ο γνωστός συγγραφέας Μichel de Grece ήρθε στα αγαπημένα του Κύθηρα και περπάτησε μεταξύ άλλων και στα ίδια σημεία που περπάτησε και ο πρόγονός του

Read More

Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΑΦΟΜΟΙΩΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ της Δ.Φωκά

Ο Γεώργιος Τυπάλδος Ιακωβάτος ή Γιωργαντάρας όπως αποκαλείτο από τους συγχρόνους του ,ήταν γόνος παλιάς αρχοντικής οικογένειας από την Κεφαλονιά και από τους πλέον σημαντικούς ριζοσπάστες βουλευτές στην Ιόνιο Βουλή. Ήταν φίλος του Διονύσιου Σολωμού, τον οποίο βοήθησε στη συλλογή δημοτικών τραγουδιών, δημοτικιστής και συγγραφέας της Ιστορίας της Ιονίου Ακαδημίας. 

Γεννήθηκε στο Ληξούρι της Κεφαλονιάς το 1814 .

 Παππούς του ήταν ο άρχοντας Άγγελος Τυπάλδος, που κατακρεουργήθηκε από τον όχλο του Ληξουρίου το 1797 κατά την αποχώρησή των Βενετών από την Κεφαλλονιά. Το προσεπώνυμο «Ιακωβάτος» (ιταλ. «Giacobbato») είναι διακριτικό της οικογένειας από πολλές γενεές που ανέρχεται σε κάποιον Ιάκωβο Τυπάλδο, πρόγονο της οικογένειας.
Νεότατος πήγε στο Πανεπιστήμιο της Κέρκυρας. Σπούδασε νομική και αποφοίτησε με διδακτορικό πτυχίο. Εν συνεχεία πήγε στην Πίζα της Ιταλίας, όπου εκ νέου αναγορεύτηκε διδάκτωρ. Στο Παρίσι παρακολούθησε διάφορα μαθήματα νομικής και πολιτικής οικονομίας. Από εκεί επέστρεψε στην Κεφαλονιά και ακολούθησε αρχικά το επάγγελμα του δικηγόρου.
Έλαβε μέρος στην Β' Εθνική Συνέλευση της Αθήνας και έγινε βουλευτής των Επτανήσων και της Αθήνας. Εκλέχθηκε και στις βουλευτικές εκλογές του 1865 ως βουλευτής Κεφαλληνίας.
Ο Ιακωβάτος υπήρξε πρωτεργάτης της ιδέας μίας ελληνοτουρκικής συνομοσπονδίας καὶ γνωστός για τη δήλωσή του ότι από καταβολής κόσμου στην ἱστορία της Ανατολικής Μεσογείου:

 "όπου ο Τούρκος βάζει το πόδι του, εκεί βρίσκεται η Ρωμηοσύνη''.

Πέθανε στο Ληξούρι το 1882.

Παρότι βαθειά θρησκευόμενος είχε αφήσει ρητή εντολή να κηδευτεί ως αρχαίος χριστιανός,απλή σινδόνη ανειλημμένος και άνευ ιερέως,ψαλλουμένου μόνον του «Χριστός Ανέστη».

Ο Γεώργιος Τυπάλδος Ιακωβάτος αν και διακρινόταν για τη θεοσέβεια και τη θρησκευτικότητα του διέκοψε κάθε σχέση με τον κλήρο και δεν ξαναπάτησε σε εκκλησία ,προτιμώντας να τελεί ακολουθίες στο σπίτι του ως «αρχαίος χριστιανός»,όταν παραιτήθηκε του βουλευτικού του αξιώματος διαμαρτυρόμενος με αυτόν τον τρόπο για την πολιτική της επιβολής της 

θρησκευτικής αφομοίωσης στα Επτάνησα.
Πριν την ένωση η Εκκλησία της Επτανήσου ήταν αυτοκέφαλη σε μια χαλαρή εξάρτηση με το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Από τα πρώτα μελήματα του κράτους των Αθηνών- πριν ακόμα κι από την δικαστική αφομοίωση- ήταν η υπαγωγή της Εκκλησίας των Επτανήσων στην δικαιοδοσία της αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ελλάδος με επιχείρημα το εθνικό συμφέρον . 

Με την απερίσκεπτη αυτή ενέργεια των Αθηνών αποδυναμώθηκε η αίγλη,η επιρροή κι η ακτινοβολία του Πατριαρχείου που περισσότερη ανάγκη διεύρυνσης της επιρροής του είχε κι όχι μείωσης λόγω της έδρας του σε μια αλλοεθνή χώρα .
Συγχρόνως με τη μείωση της ακτινοβολίας αυτού του πνευματικού για τον Ελληνισμό φάρου,εξοβελίστηκαν τοπικά ήθη,παραδόσεις,έθιμα και τυπικό που ίσχυαν στην Εκκλησία των Νησιών από τους πρωτοχριστιανικούς χρόνους.

Τον Απρίλη του 1866 κι ενώ έχει επιβληθεί η δικαστική αφομοίωση καλείται ο Μητροπολίτης Κεφαλληνίας Σπυρίδων( Κοντομίχαλος ), να παραπέμψει στο Πρωτοδικείο όλες τις εκκρεμείς υποθέσεις διαζυγίων προς εκδίκαση. 

Αυτός ήταν ένας δόλιος διοικητικός ελιγμός με σκοπό να παρασυρθεί ο μητροπολίτης σε μια ντε φάκτο αναγνώριση της θρησκευτικής αφομοίωσης στην οποία είχε μέχρι τότε με σθένος αντισταθεί στέλνοντας επιστολή στον Μητροπολίτη Θεόφιλο των Αθηνών στην οποία αρνείτο στον προεξάρχοντα της ελληνικής εκκλησίας να έχει οιαδήποτε ανάμιξη στα ζητήματα της Εκκλησίας των Επτανήσων. 
«Μην αναμειγνύεσθε λοιπόν εις τας υποθέσεις της Εκκλησίας μας, πριν εισακουσθή η γνώμη των επισκόπων του Ιονίου από τον Πατριάρχην!»Ο Σπυρίδων Κοντομίχαλος κι ο Γεώργιος Ιακωβάτος Τυπάλδος αν και εκ διαμέτρου αντίθετοι χαρακτήρες με αντίθετες πολιτικές ιδεολογίες συνεργάστηκαν αρχικά για να αποτρέψουν την θρησκευτική αφομοίωση. Ο Σπυρίδων Κοντομίχαλος ύστερα από πιέσεις υπαναχώρησε και δέχτηκε να υποταχτεί στην Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος.Ο Γεώργιος Τυπάλδος Ιακωβάτος τον αποκάλεσε δημόσια «προδότη της Εκκλησίας και της Θρησκείας».Στην Κεφαλονιά ξεσπούν επεισόδια διαμαρτυρίας. Ιερείς που αντιστέκονται καταδικάζονται κι ο Γεώργιος Τυπάλδος Ιακωβάτος διαβάλλεται από όλες τις αρχές.
Η Εκκλησιαστική αφομοίωση ήταν στην μια πολιτική πράξη που οι επικριτές της την χαρακτήρισαν ως βιασμό στην αγωγή, την ιστορία, τα δικαιώματα και τα θέσμια του Επτανησιακού λαού.
Η χειραφέτηση κι υπαγωγή της Επτανησιακής Εκκλησίας στην Εκκλησία της Ελλάδος δρομολόγησε στη συνέχεια τον εκφυλισμό του μουσικού αισθήματος του επτανησιακού λαού, η εκκλησιαστική μουσική από πολυφωνική και διατονική, διάδοχος της Βυζαντινής της πρώτης χιλιετίας άρχισε να επηρεάζεται απ' την ένρινο μονοτονική ελληνική ψαλμωδία.
Ελλαδίτες αρχιερείς άσχετοι με την τοπική παράδοση,ανίκανοι να προσαρμοστούν στην πολυτονική αρμονια,  άγευστοι του ντόπιου μουσικού αισθήματος, αντιπαθούν και καταδικάζουν από προκατάληψη.
Ο Γιωργαντάρας χάνει στις εκλογές του 1875.Στην αποτυχία του συντέλεσε και το άνομο χρήμα του σιμωνιακού μητροπολίτη Πάσχου Κομποθρέκα που επιστράτευσε τον κλήρο και κάθε μοναστηριακή δύναμη για την αποτυχία όσων είχαν χρηστεί κατήγοροι του στην εκκρεμούσα υπόθεση ανίερης συναλλαγής. Ο Κομποθρέκας απέκτησε τον τίτλο του μητροπολίτη Κεφαλληνίας καταβάλλοντας τίμημα στους υπουργούς του Βούλγαρη ,Ιωάννη Βαλασσόπουλο και Β.Νικολόπουλο!
Πηγές:Η Κεφαλονιά στον αστερισμό της Παρθένου ΑΔ.Δεμπόνου ,wikipedia

Read More