Πριν 213 χρόνια (26 Ιουλίου 1813): το πρώτο θέατρο στην Ζάκυνθο
«Στις 24 Ιουνίου 1813 ο άρχοντας Διονύσιος Βούλτσος (Διετέλεσε Έπαρχος της Ζακύνθου, πρέσβης στο Λονδίνο και ήταν φίλος του Φώσκολου), ενεργώντας και για λογαριασμό της καλλιτεχνικής του συντροφιάς, υποβάλλει αίτηση στην εγχώρια Διοίκηση του νησιού στην όποια παρακαλούσε να παραχωρήσει το Δημόσιο στον σύλλογό τους ένα οικόπεδο υπό τον όρο να χτίσουνε, με δικά τους χρήματα, ένα θέατρο που να ικανοποιεί τις ανάγκες της ζακυνθινής κοινωνίας.
Στις 26 Ιουλίου η Διοίκησις εγκρίνει και λίγους μήνες μετά το θέατρο είναι έτοιμο. Αρχίζει τις παραστάσεις του με εργολάβο τον Σωτήριο Ρίνη και φέρει την ονομασία « Φιλοπατριωτικόν Θέατρον » ( dei Filopatrii). Τα περισσότερα από τα έργα του Δραματολογίου του είναι μελοδραματικά.
[…]
Στα 1817 διάφοροι άρχοντες μ’ επικεφαλής τους Διον. Φλαμπουριάρη, Κ. Νεράτζη, Άλ. Κούρτσολα, Κωστ. Δραγώνα, Διον. Ρώμα κ.τ.λ., ιδρύουνε τον
« Φιλοδραματικό Σύλλογο Ζακύνθου» ( Nobile Societa Filodramatice del Zante) με σκοπούς ηθικοπλαστικούς που αναφέρονται σε κανονισμό με χρονολογία 1 Νοεμβρίου 1817. Ο «Φιλοδραματικός » έδωσε σειρά από παραστάσεις στο «Φιλοπατριωτικό Θέατρο ».
Κατά τις πληροφορίες του Ζώη στο ίδιο θέατρο άρχισαν τη σταδιοδρομία τους και μερικοί «περιφανείς κατόπιν αοιδοί ως ό οξύφωνος Verget και άλλοι». Όσο για την απόδοση που είχαν οι ερασιτέχνες του « Φιλοδραματικού» μας πληροφορεί ότι « Αι κωμωδίαι και τα δράματα εδιδάσκοντο ιταλιστί, λίαν δε επετύγχανον οι αδελφοί Κανδιάνος και Γεώργιος Ρώμας εις τα σοβαρά μέρη, καίπερ του Γεωργίου διακριθέντος και εις τα ευτράπελα, ο Φραγκίσκος Δομενεγίνης, αμίμητος κωμικός, ο Γραδενίγος Ψημάρης κωμικός, ο Παύλος Γαήτας εις τα σοβαρά, ο Σπυρ. Ξυδιάς, δικαστής εν Κεφαλληνία εις τα σοβαρά, ο Κωνστ. Νεράντζης εις τα κωμικά, επισκιασθείς κατόπιν υπό του υιού αυτού, του απαράμιλλου κωμικού Διονυσίου. Τα κυριώτερα γυναικεία μέρη υπεδύετο η Αικατερίνη Βιαγκίνη, το δε εισπραττόμενον των εισιτηρίων ποσόν διετίθετο υπέρ φιλανθρωπικών σκοπών».
Καλό είναι να ρίξουμε μια ματιά στα ονόματα πού αραδιάσαμε τώρα δα για να στηρίξουμε τα όσα προαναφέραμε για την κοινωνική ακτινοβολία που σκορπούσε το θέατρο στα Επτάνησα στις αρχές του 19ου αιώνα:
Από τούς ιδρυτές του «Φιλοδραματικού», ο Διον. Ρώμας και ο Κ. Δραγώνας (μαζί με τον Δ. Στεφάνου ) θ’ απαρτίσουνε (πέντε χρόνια αργότερα) την ιστορική Επιτροπή Αγώνος Ζακύνθου, που η δράση της κατά την Ελληνικήν Επανάσταση είναι τεράστια. Σε σημείο που η ιστορία να την αποκαλέσει Υπουργείο Εξωτερικών της Επαναστατημένης Ελλάδος. Ο πρώτος μάλιστα της πατριωτικής αυτής τριανδρίας, που υπήρξε και πρόεδρός της, είναι ο ιδρυτής του Ελληνικού Τεκτονισμού και από τα πρώτα μέλη της Φιλικής Εταιρίας στην Ελλάδα.
Ο Κόντε Διονύσιος Φλαμπουριάρης, επίλεκτος Φιλικός και Εισαγγελεύς του Ιονίου Κράτους, καθαιρέθηκε από τον Μαίτλαντ γιατί υπέγραψε την αίτηση μεταρρυθμίσεως του Συντάγματος τού 1817. Εξορίστηκε στη Βενετία κι αργότερα χρημάτισε δυο φορές Πρόεδρος της Ιονίου Βουλής.
Ο Κ. Νεράντζης (γεν. 1775), Πρόεδρος Δικαστηρίου του Ιονίου Κράτους. Σ’ αυτόν αφιέρωσε ο Φώσκολος τα πρώτα του ποιήματα. Υπήρξε συλλέκτης εικόνων κ.τ.λ. Καταγινότανε, σαν πάρεργο (χόμπυ), και με τη διόρθωση μουσικών οργάνων.
Ο Αλ. Κούρτσολας σπουδαίος νομομαθής, είναι ο πρώτος που ζήτησε τη μεταρρύθμιση του Ιονίου Συντάγματος. Τα υπομνήματά του γύρω από τον Ιόνιο Κώδικα θεωρούνται υποδειγματικά.
Όσο για τούς ερασιτέχνες ηθοποιούς ας σημειωθεί ότι
ο Κανδιάνος Ρώμας, Φιλικός, εχρημάτισε Πρόεδρος της Ιονίου Βουλής, Πρόεδρος της Ιονίου Γερουσίας («Αρχών του Ιονίου Κράτους») κι’ έφερε τον Μεγαλόσταυρο τού Αγίου Μιχαήλ και Γεωργίου, το μετάλλιο του Αγώνος και τον Σταυρό τού Σωτήρος.
Ο Φραγκίσκος Δομενεγίνης είναι ο κατοπινός μαρτυρικός εξόριστος στ’ ’Αντικύθηρα κατά τον Ενωτικό ’Αγώνα. Μέλος της Ιονίου και κατόπιν της Ελληνικής Βουλής. Σπουδαίος μουσικοσυνθέτης και Διευθυντής ’Ορχήστρας.
Ο Γραδενίγος Ψημάρης ήταν ένας από τους σοβαρότερους συμβολαιογράφους της εποχής.
Ο Παύλος Γαήτας σπούδασε (όπως δα και όλοι οι παραπάνω) στην Ιταλία (Πίζα και Βολώνια) νομικά και εχρημάτισε εισαγγελέας στη Λευκάδα. ‘Εγραψε κι’ ένα Ιταλικό Νομικό λεξικό.
Για τον Κ. Νεράντζη μιλήσαμε κιόλας. Καμιά πληροφορία για τον γυιό του Διονύσιο, τον «απαράμιλλο κωμικό», δεν μπόρεσα να βρω.
Νομίζω όμως ότι καιρός είναι να προχωρήσουμε στο ξετύλιγμα της ζακυνθινής θεατρικής ζωής. Όσο για την ανιαρή αυτή βιογραφική παρένθεση, ελπίζω να συμφωνείτε πως ήταν απαραίτητη γιατί μας βοηθάει να καταλάβουμε την εκτίμηση που έτρεφε η ζακυνθινή κοινωνία για το Θέατρο. Γιατί βέβαια αν τούτο δεν συνέβαινε, ούτε Εισαγγελείς, ούτε συμβολαιογράφοι, ούτε Σεβάσμιοι Τεκτονικής Στοάς κ.τ.λ. θα τολμούσανε ποτέ να εκτεθούνε έτσι ανεπανόρθωτα παριστάνοντας τους «θεατρίνους»!
ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΡΩΜΑΣ(1906-1981), «ΤΟ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΟ ΘΕΑΤΡΟ», Περιοδικό «ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ», τ. 899, 1964
*εκδότης εκδόσεων Περίπλους , νομικός
