Δευτέρα 19 Φεβρουαρίου 2018

ΟΙ ΚΛΑΜΠΑΝΑΡΟΙ ΤΗΣ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ του Διον.Φλεμοτόμου

Στη Ζάκυνθο η κάθε γιορτή, η κάθε τελετή έχει το δικό της σένιο. 
Οι κλαμπανάροι το γνωρίζουν άριστα και ανάλογα χτυπούν τις καμπάνες, για να ειδοποιήσουν τον κόσμο. Χαρακτηριστικά είναι τα καθημερινά, εσπερινά και πένθιμα σένια της Μεγάλης Σαρακοστής. Δίνουν το δικό τους τόνο στην προπαρασκευαστική αυτή περίοδο. 




Ο ποιητής Ιωάννης Τσακασιάνος χαρακτηριστικά τα απαθανατίζει στους περίφημους και μοναδικούς "Σπουργίτες" του:

"Και πού θ' ακούσουν το στερνό τ' απόγιομα τ' αυτιά μου
το θλιβερό καμπάνισμα αφ' τη Μερτιώτισσά μου;"

ΜΠΑΡΜΠΟΥΤΑ ΜΠΑΟΥΤΑ ΜΟΡΕΤΑ ΜΑΣΚΑ

«Τη χρησιμοποιούσανε, όχι μονάχα στο καρναβάλι, μα ολοχρονικίς. 
Το έθιμο είναι βέβαια βενετσιάνικο, μα θαρρώ πως οι βαθύτερες ρίζες του βρίσκονται στην Ανατολή. Το «μασκάρεμα » με τη μπαούτα χρωστιέται σίγουρα στην ίδια διάθεση πού γέννησε και το φερετζέ. 
Σ’ έναν τόπο τόσο μικρό, όπως η Ζάκυνθος, η ελευθερία πού έδινε η μάσκα στην «κυκλοφορία» μιας γυναίκας είναι αρκετά προβληματική. Το καρναβάλι βέβαια, όπου πλούσιες και φτωχές, λαϊκές κι αρχόντισσες φορούσαν ένα μαύρο ντόμινο, τα πράματα μπερδεύονταν περισσότερο.
Πρώτα-πρώτα όμως το καρναβάλι στο 16ο αιώνα δεν έχει ακόμα ολότελα θεριέψει σα θεσμός στο Τζάντε. Οι πηγές αναφέρουν χορούς μασκέ από τις αρχές κιόλας τής Βενετοκρατίας. Μα η μεγάλη εποχή του ζακυνθινού καρναβαλιού είναι ό 18ος και προ παντός ο 19ος.

Ένα πράμα πρέπει να τονίσουμε ιδιαίτερα : Η μάσκα γενικά, σε γυναίκες και άντρες, επιτρεπόταν τον καιρό των Βενετσιάνων «κατά πάσαν ώραν του έτους και της ήμέρας». 'Ασχετα αν κάποτε, «λόγω έπισυμβάντων σκανδάλων, απηγορεύθη αυστηρώς (...) διά τους επαίτας και τους κατά την νύκτα περιπλανωμένους» (Ζώη: «Λεξικό Ζακύνθου», σελ. 83).
.
Στη Βενετία κατά το 18ο αιώνα η μάσκα «δεν ήταν μονάχα ένα καρναβαλίσιο έξάρτημα, ένα πρόσκαιρο (εποχιακό) στολίδι. Αποτελούσε κι ένα πρακτικό κι εχέμυθο συμπλήρωμα της φορεσιάς, που το μεταχειριζότανε κανείς εβδομάδες και μήνες ολόκληρους κι αυτό όχι μόνο κατά το καρναβάλι, αλλά και λ.χ. το φθινόπωρο, κατά τις γιορτές της Αναλήψεως και σ’ άλλες εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως λ.χ. την έκλογη του δόγη κλπ.». ('Αλντο Ραβά: «Η Βενετία το 18ο αιώνα », Εισαγωγή στο Β' τόμο των ’Απομνημονευμάτων του Καζανόβα. Παρίσι 1924.) .

Θυμίζουμε με την ευκαιρία πως η μπαούτα δεν ήταν η γνωστή μας καρναβαλίσια μισή μαύρη μάσκα, αλλά σκέπαζε ολόκληρο το πρόσωπο σαν κουκούλα και κατέβαινε ως το στήθος. »
ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΡΩΜΑΣ(1906-1981): «Ο ΣΑΠΡΑΚΟΜΙΤΟΣ, ΤΟΜΟΣ Α'

Σημείωση σύνταξης ιστολογίου: το γνωστό αυτό κείμενο , το πήραμε από την διαδικτυακή σελίδα του Διονύση Βίτσου που πάντα μας εντυπωσιάζει

Κυριακή 18 Φεβρουαρίου 2018

ΠΟΒΕΡΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΕ του κόντε Διονύση Ρώμα

Την τελευταία Κυριακή του Καρναβαλιού, της Τυρινής, κατά τις 6 το απόγευμα, κάτι παιδιά ανεβαίνανε πάνω στο καμπαναρίο των Αγίων Πάντων, κρεμάγανε στα σιδερένια κάγκελα του μπαλκονιού ένα παράξενο στεφάνι φτιαγμένο από λίγα μάτσα μαρούλι, σκόρδα, κρεμμύδια, ρουμάνες και καμπάνες άρχιζαν να κτυπούν πένθιμα! Στο "κόσμο" κάτω, παρουσιαζότανε τότε μια κωμικά ντυμένη "μπάντα" και με μεγάλη επισημότητα, πολύ γελοία, αλλά και με κάποιον κρυφό καημό, γινότανε η κηδεία του Καρνάβαλου, που είχε πεθάνει!
 Το ιστορικό ζακυνθινό Πόβερο Καρναβάλι!

Το έθιμο είχε πια ατονήσει από χρόνια. Ανήκε στην παλιά καλή εποχή, που η Ζάκυνθος ήταν Ζάκυνθος, το Καρναβάλι της, Καρναβάλι και οι καμπάνες της …—αχ! Αυτές οι ζακυνθινές καμπάνες ! Τις θυμάμαι έτσι ανάερα να νανουρίζουν και να ακομπανιάρουνε τα παιδικά μου χρόνια! Χρειαζότανε μεγάλη αντοχή νεύρων για να ζεις εκείνη την εποχή στη Ζάκυνθο! Αλλά τα περασμένα γαληνεμένα χρόνια, πριν από τον "πρώτο κοσμοχαλαστή" (ή Παγκόσμιο Πόλεμο, αν τον προτιμάτε έτσι) ποιος είχε νεύρα για να προσέξει; Καμπάνες για γάμους, για θανάτους, για βαφτίσια, για μνημόσυνα, για λειτουργίες, για εσπερινούς, για πανηγύρια, για την άφιξη κάθε βουλευτή από την πρωτεύουσα, για την αναχώρηση του ίδιου και την υποδοχή του αντιπάλου του, καμπάνες… καμπάνες… καμπάνες…
Θάλεγε κανείς ότι ολόκληρο το νησάκι αποτελούσε το βαρίδι ενός σήμαντρου (και βοηθώντας και κανενός σεισμάκου) κουνιότανε διαρκώς, χτυπώντας με τους νταντελένιους βράχους του, κάποια καλόηχη και πελώρια μπρούτζινη καμπάνα…

Κάθε καμπαναρίο "βαρούσε" με το δικό του τρόπο και το νησάκι —δόξα τω Θεώ— είχε εκατοντάδες τέτοιες "πηγές μελωδικών ήχων" 
Τα κωδωνοκρουσίματα ήταν αμέτρητα και τα συνθήματά τους νοητά στους Τζαντιώτες σαν τα στρατιωτικά σαλπίσματα που μιλάνε στ' αυτί κάθε βετεράνου. Το βουβάτο, το αμυγδαλάτο, το χήρεμα, το κομμάτι, το τέμπο σπολιάτο, ο κούτσος…
Της Κυριακής το ξύπνημα
Με λειώνει με πεθαίνει
Να ακούς "Γιουλάκια ολόμπλαβα"
Κι ο Άγιος να σημαίνει!
Έτσι όταν οι Άγιοι Πάντες αρχίζανε το πένθιμο καμπάνισμά τους, το απόγευμα της Τυρινής, κατά τις 6, όλοι οι Τζαντιώτες ξέρανε ότι το τρελό γλέντι που κρατούσε δύο βδομάδες τώρα, είχε φτάσει στο τέλος του… 
Με κωμική μεγαλοπρέπεια ο "Καρνάβαλος" κηδευότανε και ο κόσμος τραβούσε για τα σπίτια του να φάει το ρυζόγαλο και να πέσει στη χειμερινή νάρκη της καθημερινής μονοτονίας, που θα σταματούσε ένα χρόνο αργότερα.
Φέτος, οι αγαπημένοι μου συμπατριώτες δεν θα γιορτάσουνε Καρναβάλι μέσα στο κατασυντριμμένο νησί τους.

 Ίσως πολλοί από αυτούς να είχανε μια τέτοια διάθεση, αλλά θα βρεθούνε οι σοβαροί και οι "συνοφρυωμένοι" που θα τους εμποδίσουνε. Κρίμα, γιατί μονάχα διατηρώντας την ψυχή σου γελαστή μπορείς να κρατήσεις και τα νιάτα σου. Και το Τζάντε χρειάζεται νειάτα, κέφι, δουλειά, πολλή δουλειά…
Έτσι όπως τις θυμάμαι τώρα, νοιώθω όλες τις περασμένες δόξες της πατρίδας μου να σβήνουνε σιγά-σιγά μέσα στην αχλύ της λησμοσύνης… 

Στο βάθος μακρυά, μια πελώρια αργυρή καμπάνα ακομπανιάρει πένθημα την πολύχρωμη και πολύβοη πομπή…
Ολόκληρο το Τζάντε, με την πεντακοσιόχρονη παράδοσή του, ακολουθεί αργά κι επίσημα, την τρανή κηδεία της εμμορφιάς και του πολιτισμού. Πόβερο Καραβάλι!
ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΡΩΜΑΣ (1906-1981),
ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ" 23.2.1954
[Σημ.: Τον Άυγουστο του 1953 το νησί της Ζακύνθου είχε καταστραφεί ολοσχερώς από σεισμούς και πυρκαγιά]

 Η Πλατεία Αγίων Πάντων, το καμπαναρίο δεξιά

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ: η ανάρτηση αυτή έγινε ύστερα από υπενθύμιση του Διονύση Βίτσου στην σελίδα του , στο διαδίκτυο

Σάββατο 10 Φεβρουαρίου 2018

ΑΠΕΡΓΙΑ ΤΣΑΓΚΑΡΑΔΩΝ ΛΕΥΚΑΔΑΣ 1935

Πριν κάποιες δεκαετίες, που δεν υπήρχαν έτοιμα παπούτσια και ο κόσμος περπατούσε πολύ, οι τσαγκαράδες ήταν ένα πολυπληθές κοινωνικό στρώμα, οργανωμένο σε μαζικά συνδικάτα που είχαν να επιδείξουν πλούσιους μαχητικούς αγώνες. 
Δεν είναι τυχαίο γεγονός ότι πλήρωσαν βαρύ τίμημα για τους αγώνες τους και την ταξική τους στάση. Όλα τα ηγετικά στελέχη της Ομοσπονδίας τους (Ομοσπονδία Εργατών Δέρματος Ελλάδας) και πολλών Σωματείων εκτελέστηκαν κατά τη διάρκεια της Κατοχής από τους Γερμανούς και τους ντόπιους συνεργάτες τους, ενώ και η δικτατορία του Μεταξά που είχε προηγηθεί φρόντισε να αποψιλώσει το κίνημα από τα πρωτοπόρα στελέχη του, στέλνοντάς τα στις φυλακές και στα ξερονήσια.
Στο χωριό μας -τα Κολυβάτα Λευκάδας- τσαγκάρης ήταν παλιότερα ο Γιάννης Α.  Βρεττός (Μπόθας). Κοντά του μαθήτευσαν και διάφοροι άλλοι συγχωριανοί μας, όπως ο μπάρμπα Μανώλης Δουβίτσας κ. ά. 
Η φωτογραφία είναι από απεργιακή συγκέντρωση των τσαγκαράδων της Λευκάδας το 1935.
Πηγή: nikiana.wordpress.com

Παρασκευή 9 Φεβρουαρίου 2018

Η ΛΙΤΑΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΗ ΖΑΚΥΝΘΟΥ

το μπαλντακίν (ουρανό) το κρατάνε τιμητικά ο Πρεβεδούρος και εκπρόσωποι του Μεγάλου Συμβουλίου.
Σήμερα οι ... επίσημοι πίσω από το κόνισμα κάνουν ψήφους...







Ο γνωστός ιστορικός της Ζακύνθου Διον. Φλεμοτόμος σημειώνει:
Στις φωτογραφίες βλέπουμε λεπτομέρειες από τον μακρόστενο και πολυπρόσωπο πίνακα του Γιαννάκη Κοράη ή Καστρινού, ο οποίος απεικονίζει την λιτανεία του Αγίου Χαραλάμπη στη Ζάκυνθο (1756),η οποία γινόταν και γίνεται κάθε χρόνο σε ανάμνηση της διάσωσης του νησιού από την πανούκλα. 
Ο πίνακας βρισκόταν στην εκκλησία του Αγίου στο Ποτάμι και σήμερα φυλάσσεται στο Μουσείο Ζακύνθου. 
Τα πρόσωπα όλα είναι ιστορικά και υπαρκτά και το πρετσεσίο περνά μπροστά από την εκκλησία του Αγίου Διονυσίου στον Άμμο.
 Ένα από τα σημαντικά στοιχεία που μας παρουσιάζει (εκτός των πολλών άλλων) είναι και η πρώτη απεικόνιση μπάντας σε ελληνικό χώρο (1756).
*Ο Παναγ.Κλαυδιανός σημειώνει ότι οι μαρκουλίνοι της πρώτης φωτογραφίας φέρουν στο μανίκι τους, το οικόσημο του προβλεπτή Βάλβη

Κυριακή 4 Φεβρουαρίου 2018

ΕΥΠΙΣΤΟΣ ΛΑΟΣ...ΚΡΙΜΑ...ΕΧΟΥΜΕ ΑΓΩΝΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΜΑΣ


Η καλύτερη προμετωπίδα που εκφράζει τους σκεπτόμενους αριστερούς 

δημοκρατικούς  πολίτες , απόγονους των γνήσιων επτανήσιων 

ριζοσπαστών νομίζω ότι, είναι η γνωστή ρήση του Γάϊους Πετρώνιους :

Mundus vult decipi, ergo decipiatur !!!

 

"Ο κόσμος θέλει να εξαπατηθεί, άσ΄τον λοιπόν να εξαπατηθεί "

ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ Ο ΚΕΦΑΛΟΝΙΤΗΣ ΙΔΡΥΤΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΥ

 3 Φεβρουαρίου 1908 ιδρύεται ο Παναθηναϊκός Αθλητικός Όμιλος (ΠΑΟ). Αυτό που δεν ξέρετε είναι ότι ιδρυτής του ήταν ένας Κεφαλλονίτης, ο Γεώργιος Καλαφάτης.
Ο δαιμόνιος Κεφαλλονίτης έδωσε σάρκα και οστά στον «σύλλογο μεγάλο» και το «τριφύλλι» αποτελεί μέχρι σήμερα τρόπο ζωής για εκατομμύρια «αιώνια πιστούς» σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της υφηλίου. Ο ιδρυτής του «τριφυλλιού» άφησε τη τελευταία του πνοή στο Ναυτικό νοσοκομείο Αθηνών σε ηλικία 74 ετών, ωστόσο η εικόνα και η μορφή του παραμένει ζωντανή στη μνήμη όλων των παναθηναϊκών οπαδών μέχρι και σήμερα.
Γεννημένος στα Εξάρχεια την Νεάπολη όπως λεγόταν, στις 17 Μαρτίου 1890, ο Γιώργος Καλαφάτης έμελλε να γίνει ο άνθρωπος ο οποίος θα δημιουργούσε μια από τις κορυφαίες ομάδες στην ιστορία του ελληνικού αθλητισμού. 
Ο Καλαφάτης ανήκε σε μια οικογένεια με κεφαλονίτικες καταβολές. Πατέρας του ο Διονύσης και μητέρα του η Μαρία. Είχε πέντε αδέλφια, έναν μεγαλύτερο κατά δύο χρόνια αδελφό τον Αλέξανδρο που ήταν χημικός με σπουδές στο Κάϊρο και τέσσερις αδελφές, την Μαρίνα , την Σμαράγδα, την Ειρήνη και την Ευφροσύνη. Παρά τις δυσκολίες της εποχής κατάφερε να σπουδάσει στη «Γυμναστική Σχολή» αλλά και να ακολουθήσει σπουδαία καριέρα στο Πολεμικό Ναυτικό.
Η ζωή του…Το 1916 ολοκληρώθηκαν οι σπουδές του ιδρυτή του Παναθηναϊκού, όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Βαγγέλη Μελέκογλου, «Γιώργος Καλαφάτης, ο ιδρυτής του Παναθηναϊκού», στη «Γυμναστική Σχολή». Ο ίδιος διορίστηκε τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους στο γυμνάσιο Μεσολογγίου αλλά ουδέποτε ακολούθησε αυτή τη διαδρομή.
Τον Φεβρουάριο του 1917 προτίμησε να δεχθεί τη θέση στου διδασκάλου της γυμναστικής στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων. Παράλληλα, έχει αρχίσει σπουδές στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, οι οποίες γίνονταν επί πληρωμή εκείνη την εποχή, τις οποίες και κατάφερε να ολοκληρώσει μπαίνοντας στη συνέχεια στο στράτευμα.Συνοδοιπόρος του στην Ιατρική ήταν ο παιδίατρος και υφηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιάννης Σταυρόπουλος που πέθανε πρόωρα στην κατοχή τον Νοέμβρη του 1943.
 Πήρε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους και στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και αποστρατεύτηκε με το βαθμό του υποναυάρχου.
Κυριακή στις επτάμιση το απόγευμα 29 Ιουλίου  1929 ο Γιώργος Καλαφάτης παντρεύεται  την  Βασιλική κόρη του Λεωνίδα και της Όλγας Ανδροπούλου στον Ι.Ν.Αγίας Ζώνης, αυτός 39 και αυτή 24 χρόνων.Έζησαν μαζί σε ένα διαμέρισμα στην Κυψέλη , Θήρας 20, μέχρι τον θάνατο του επιφανή Κεφαλλήνα. 
Ο ιδρυτής του Παναθηναϊκού έφυγε από τη ζωή στις 19 Φεβρουαρίου 1964 ημέρα Τετάρτη στις πέντε και τέταρτο το απόγευμα , στο Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών από καρδιακή πάθηση.
Ο αθλητισμός και ο Παναθηναϊκός…
Ο Καλαφάτης από τα 15 του είχε ασχοληθεί με τον αθλητισμό. Ξεκίνησε να ασχολείται στον Πανελλήνιο Γυμναστικό Σύλλογο, ο οποίος ήταν ο κραταιός της εποχής και ο πλησιέστερος στην περιοχή που ζούσε, ενώ είχε αρχίσει να εκδηλώνει ιδιαίτερη αγάπη για το ποδόσφαιρο. Το γεγονός όμως πως στον σύλλογο των «ολυμπιονικών» δεν έβλεπαν με πολύ καλό μάτι το νέο αυτό άθλημα, τον ανάγκασαν να αποχωρήσει γρήγορα από τους κόλπους του.
Κυριακή 3 Φεβρουαρίου 1908, με τον αδερφό του Αλέξανδρο να του παρέχει απόλυτη στήριξη, σε μια συγκέντρωση 14 νέων συνολικά , στο Πολύγωνο ψηλά στο Πεδίο του Άρεως αποφασίζεται η ίδρυση ενός νέου σωματείου που θα έχει ως κύριο άθλημά του το ποδόσφαιρο. Αυτό ήταν. Ο Παναθηναϊκός είχε μπει στις ράγες. Έστω και με το όνομα «Ποδοσφαιρικός Όμιλος Αθηνών» ως το 1924 που πήρε την μετέπειτα ονομασία του.
Με τον Καλαφάτη να είναι στην ηγεσία του, ο Παναθηναϊκός άρχισε να πρωτοπορεί σε όλα τα επίπεδα. Ο ίδιος ήταν και αθλητής ως τις αρχές της δεκαετίας του ’20, ενώ ακολούθησε η πορεία του ως διοικητικός παράγοντας του συλλόγου. Ο ίδιος εκπροσώπησε την Ελλάδα σε πολλούς διεθνείς αγώνες ενώ πρωτοστάτησε στη δημιουργία σύγχρονων, για την εποχή, συνθηκών για να παίζεται το ποδόσφαιρο.
Το 1919 κατά την παρουσία του μάλιστα στους Πανσυμμαχικούς Αγώνες στο Παρίσι «γνωρίστηκε» με το μπάσκετ. Με την επιστροφή στου στην Ελλάδα φρόντισε να δημιουργηθεί και το αντίστοιχο τμήμα στον Παναθηναϊκό. Παράλληλα, από τη γαλλική πρωτεύουσα ο Καλαφάτης προμηθεύτηκε αθλητικό υλικό για τον Παναθηναϊκό και έφερε νέες ποδοσφαιρικές στολές για την ομάδα του. Όλη του τη ζωή ουσιαστικά την πέρασε στην υπηρεσία του αθλητισμού και του Παναθηναϊκού, που σήμερα τιμά τη μνήμη του, ενώ μετονόμασε το νέο αθλητικό κέντρο του ποδοσφαιρικού τμήματος σε «Γεώργιος Καλαφάτης», διατηρώντας ζωντανό τον ιδρυτή του συλλόγου, που έδωσε νόημα στη ζωή εκατομμυρίων οπαδών.