7 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1473: ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΡΧΟΝΤΙΣΣΑΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΙΝΑΣ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΜΑΥΡΑ .
Πίσω από την πλούσια μεσαιωνική κληρονομιά της Λευκάδας κρύβεται μια από τις πιο συγκλονιστικές σελίδες της μεταβυζαντινής μας ιστορίας.
- Στις 7 Νοεμβρίου 1473, έφυγε από τη ζωή στο νησί μια σπουδαία βυζαντινή αρχόντισσα, η Ελένη Παλαιολογίνα, κάνοντας τη Λευκάδα τον τελευταίο σταθμό της γεμάτης ανατροπές ζωής της.
ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΦΥΓΗΣ.
Η Ελένη Παλαιολογίνα (μετέπειτα Μπράνκοβιτς) έφερε ένα βαρύ όνομα. Ήταν κόρη του Θωμά Παλαιολόγου, Δεσπότη του Μυστρά, και ανιψιά του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου, Κωνσταντίνου Παλαιολόγου.
Είχε διατελέσει Δέσποινα της Σερβίας μέσω του γάμου της με τον ηγεμόνα Λάζαρο Μπράνκοβιτς. Μετά την πτώση της Σερβίας στους Οθωμανούς το 1459, η Ελένη αναγκάστηκε να εκπατριστεί, αναζητώντας ασφάλεια στις βενετοκρατούμενες περιοχές.
Η σύνδεσή της με τη Λευκάδα οριστικοποιήθηκε μέσω ενός διπλωματικού γάμου: η κόρη της, Μίλιτσα, παντρεύτηκε τον Φράγκο ηγεμόνα του νησιού, Λεονάρδο Γ΄ Τόκκο. Έτσι, η Ελένη εγκαταστάθηκε μόνιμα στην καστροπολιτεία της Σάντα Μάουρα.
(Σημείωση: Δεν πρέπει να συγχέεται με την πρώτη ξαδέλφη της, τη συνονόματη Ελένη Παλαιολογίνα, η οποία έγινε Βασίλισσα της Κύπρου και πέθανε στη Λευκωσία το 1458).
Η ΜΟΝΑΧΙΚΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΛΠΑΙΝΑΣ.
Στην ασφάλεια της Λευκάδας, η Ελένη αποφάσισε να αποσυρθεί από τα εγκόσμια. Ασπάστηκε τον μοναχισμό και έλαβε το όνομα Υπομονή.
Η παρουσία της στο νησί άφησε ένα απτό, υλικό αποτύπωμα που σώζεται μέχρι τις μέρες μας. Με δική της πρωτοβουλία και χρηματοδότηση, ανακαινίστηκε εκ βάθρων και αγιογραφήθηκε η Μονή της Παναγίας Οδηγήτριας στην περιοχή Απόλπαινα. Πρόκειται για το παλαιότερο εκκλησιαστικό μνημείο της Λευκάδας, με τις εξαιρετικές τοιχογραφίες του 15ου αιώνα να μαρτυρούν την υψηλή τέχνη της βυζαντινής αυλής που μεταφέρθηκε στο νησί.
ΕΝΑ ΑΛΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ.
Ο θάνατός της καταγράφηκε με απόλυτη ακρίβεiα από τον σύγχρονό της ιστορικό και έμπιστο φίλο της οικογένειας, Γεώργιο Σφραντζή (ή Φραντζή). Στο περίφημο «Βραχύ Χρονικό» του σημειώνει:
«...εκοιμήθη η κυρά Ελένη, η μήτηρ της δουκίσσης, η μετονομασθείσα Υπομονή μοναχή, μηνί νοεμβρίω ζ΄, ημέρα Κυριακή...»
Η Ελένη Παλαιολογίνα άφησε την τελευταία της πνοή στο νησί, κλείνοντας τον κύκλο της αυτοκρατορικής της δυναστείας.
Αν και ο ακριβής τόπος της ταφής της παραμένει ένα άλυτο ιστορικό μυστήριο ανάμεσα στο κάστρο της Αγίας Μαύρας και το ησυχαστήριό της στην Απόλπαινα, η παρουσία της σφράγισε αιώνια τη σύνδεση της Λευκάδας με την κληρονομιά του Βυζαντίου.
* επιμέλεια κειμένου Δημήτριος Γιαννουλάτος









0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου